Esperanto Günü / Esperanto Tago

Adana’dan Mehmet Fatih Yüce,
İstanbul’dan Hanife Asci Kadifeli,
İstanbul’dan Murat Özdizdar,
İstanbul’dan Vasil Kadifeli,
Manisa’dan Utku Gürdal…

Yukarıdaki arkadaşlarımız Temmuz ayında Slovakya’da dünyanın değişik ülkelerinden gelecek delegelerle “Sosyal Adalet ve Dil Adaleti” konularını tartışacaklar. Sözkonusu çalışma şu anki verilere göre 59 ülkeden 1.176 kişinin katılacağı (1) Uluslararası Kongrede yapılacak ve hiç kimsenin bu çalışmada tercümana ihtiyacı olmayacaktır.

Uluslararası 101. Esperanto Kongresi bu sene Slovakya’nın Nitra kentinde 23 ile 30 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşecek ve yukarıdaki arkadaşlarımız kongrede hazır bulunacaklardır.

Kongrenin ana teması.

Her sene dünyanın farklı bir şehrinde gerçekleşen ve tamamen Esperanto dilinde yapılan dünya halklarının bu önemli kongresinin bu yılki tema’sı : “Sosyal adalet ve Dil adaleti” olacaktır. Yukarıdaki arkadaşlarımız bu konuda dokuz gün boyunca yapılacak tartışmalara katılacaklardır.

Arkadaşlarımıza göre insanların karşılaştığı sosyal ve dilsel adaletsizlikler için yapılacak bu kongrede, bu kadar yüksek sayıda delege ile birlikte, iletişim sıkıntısı olmaksızın, çok sayıdaki farklı önerileri tartışmak ve acil çözüm gerektiren bu konu hakkında çözüm araştırması yapmak çok ilginç bir deneyim olacaktır.

Esperanto nedir?

129 yaşındaki Uluslararası Dil Esperanto, dünyanın 120’den fazla ülkesinde konuşulmakta ve halklar arası iletişimde kullanılmaktadır. Esperanto etnisite açısından tarafsız ve emperyalizm, politik ve ekonomik çıkarlar gibi şeylerden bağımsız bir dildir. Bunun dışında öğrenilmesindeki kolaylık ve dilbilgisi açısından düzenliliği ile hızlı bir eğitimden sonra yabancı dil öğrenme konusunda daha az becerikli kişilere bile dünya kapılarını açmaktadır.

Dünya dilleri yok oluyorlar.

Unesco’ya göre halen dünyada konuşulan 6.000 adet dilin yarısı bu yüzyılın sonuna kadar yeryüzünden yok olacaktır (2).

Bu nasıl bir problem oluşturmaktadır?

Bir kişinin anadiline yapılan saygısızlık durumunda oluşan sosyal adaletsizlik  dışında, bilinmesi gereken bir gerçek de, biyolojik ve dil çeşitliliğinin birbirinden ayrılmaz, her zaman birlikte olan ve birbirlerine dayanan şeyler olduğudur. Dil çeşitliliğinin kaybı aynı zamanda sürdürülebilir bir yaşam için sürdürülebilir biyoçeşitlilik ve bunun için gerekli olan geleneksel bilgilerin de kaybı demektir. (64. STK- konferansı son deklarasyonu, Bonn, 2011 (3); ve Terralingua (4))

“Bir dil öldüğünde büyük bir entellektüel zenginliği de kaybetmekteyiz, aynen Louvre müzesine düşen bir bomba gibi.” (Ken Hale, ABD dilbilimcisi)

Esperanto bu konudan neden olası bir çözümdür?

Bugün gittikçe daha fazla ortaya çıktığı gibi, tarafsız dil Esperanto bir ya da iki dilin tekelci etkisine karşı ulusal kültürler için gerçek bir koruyucu araçtır.

Esperantistler hiç bir dilin yok olmasını istememektedirler, tam tersi tüm dillerin dünya üzerinde uzun yıllar var olmasını ve herkesin dil haklarına saygıyı ve dil adaletinin hüküm sürmesini arzu etmektedirler. Esperanto’nun arkasında devletler, ekonomik sistemler, emperyalist çabalar yoktur. Gene başka halkları yok etmeye  veya bu halkların dillerinin yok etmeye çalışan, veya onların pazarlarını ele geçirmeye çalışan bir halk yoktur. Esperanto’nun ardında tüm kültürler ve tüm diller için adaleti ve halklar arasında barışı arzu eden iyi niyetli kişiler vardır.

Unesco bugüne kadar iki sonuç bildirgesi ile (1954 (5), 1985 (6)) Esperanto’yu tanımış, ve 2017 yılında L.L.Zamenhof’un, yani Uluslararası Dil Esperanto’nun yaratıcısının 100. ölüm yıldönümünün kutlamasını uygun görüp programına almıştır. UEA (Universala Esperanto Asocio) yani Uluslararası Esperanto Birliği Unesco ve Birleşmiş Milletler ile daimi bir ilişki içierisindedir.

Esperanto günü.

Kongre katılımcıları ve tüm dünyada Esperanto konuşanlar 26 Temmuz gününü Esperanto günü olarak kutlamaktadırlar. Bu gün 129 yıl önce uluslararası dilin “İlk Kitap”ın (Unua Libro) yayınlandığı ve Esperanto dilinin o zamanki dünyaya tanıtıldığı gündür. Bu yıldönümü Esperanto hareketinin çekirdek değerini belirtir: Dünya çapındaki Dil Adaleti için çabaların tümü (7).

Esperanto hakkında gerçekler.

Esperanto yaşayan bir dildir, 212.000 den fazla kişi bu dili “Lernu” (8) web sayfasından, 422.000 kişi “Duolingo” (9) web sayfasından ve daha binlerce kişi dünya çapında organize edilen yüzlerce kurslarda öğrenmektedir.

Esperanto zengin kültürü olan bir dildir. Web ansiklopedisi Wikipedia’nın Esperanto kısmında 229.000 makale mevcuttur (10) ve Esperanto bu açıdan yüzbinden fazla makaleye sahip en önemli ikinci grup diller arasında yer almaktadır.

Avusturya Ulusal Kütüphanesinde (11) orijinal veya tercüme edilmiş 35.000 ‘den fazla Esperanto kitabı bulunmaktadır.

İsviçrenin Chaud-de-Fonds şehir kütüphanesinin CDELI arşivinde (12) Esperanto’nun doğrudan kendisi ile veya dilbilimlerarası konuda Esperanto ile ilgili 30.000 kitap ve çeşitli dergiler bulunmaktadır.

UEA yani Uluslarası Esperanto Birliği’nin kitap satış katalogunda (13) yaklaşık 7.000 başlık altında kitaplar, kompakt diskler, videolar vs satılmaktadır.

Bir çok radyo istasyonu (internet ve karasal yayınlardan) ve televizyon kanalları Esperanto dilinden yayın yapmaktadırlar (14).

Gene Esperanto müziklerinden oluşan ve sürekli büyüyen bir müzik pazarı da mevcuttur (15).


Niaj geamikoj :

Mehmet Fatih Yüce el Adana urbo,
Hanife Asci Kadifeli el Istanbulo,
Murat Özdizdar el Istanbulo,
Vasil Kadifeli el Istanbulo,
Utku Gürdal el Manisa urbo,

debatos kun diverslandaj delegitoj en Slovakio pri socia justeco kaj linga justeco! Ili partoprenos ĉi-jare internacian kongreson kun pli ol 1.176 personoj el 59  landoj (1) en kiu ili ne bezonos interpretistojn. Niaj geamikoj iros al la slovakia ĉefurbo Nitro, kie okazos la 101-a Universala Kongreso de Esperanto (UK) de la 23-a ĝis 30-a de julio 2016.

Temo de la kongreso

La temo de tiu plej signifa internacia kongreso de popoloj, okazanta tute en Esperanto, ĉiujare en alia lando, estas: “Socia justeco — lingva justeco”. Dum unu semajno niaj geamikoj debatos pri tiu temo. Estos certe tre interese esplori solvojn por la sociaj kaj lingvaj maljustecoj de la homaro, kun reprezentantoj de tiom da popoloj, sen komunikaj malfacilaĵoj, kaj diskuti pri tiom da malsamaj proponoj, opinioj koncerne tiun tre aktualan kaj urĝe solvendan problemon ili diras.

Kio estas Esperanto

La 129-jara internacia lingvo, Esperanto, estas parolata en pli ol 120 landoj kaj estas uzata por la interpopola komunikado. Ĝi estas etne neŭtrala, kaj neligita al imperiismaj, ekonomiaj aŭ politikaj interesoj. Krome, pro sia facileco kaj reguleco gramatika, post rapida lernado ĝi malfermas la pordojn de la mondo ankaŭ al lingve malpli talentaj personoj.

Lingvoj malaperas

Laŭ Unesko duono el la pli ol 6.000 lingvoj de la mondo malperos ĝis la fino de ĉi tiu jarcento (2).

Kial tio estas problemo

Krom la socia maljusteco, kiu okazas kiam ies gepatra lingvo estas malrespektata, necesas konscii pri la fakto, ke biologia kaj lingva diversecoj estas nedisigeblaj, interkonektitaj kaj unu de la alia dependantaj. El perdo de lingva diverseco rezultas perdo de tradiciaj konoj esence necesaj por daŭripova biodiverseco, por la vivo. (Fina deklaro, 64a NRO-konferenco, Bonn, 2011 (3); kaj Terralingua (4) )

“Kiam lingvo mortas, ni perdas grandan intelektan riĉecon, kvazaŭ oni faligis bombon sur la muzeon Louvre.” (Ken Hale, usona lingvisto)

Kial Esperanto estas ebla solvo

La neŭtrala lingvo Esperanto estas vera protektilo por naciaj kulturoj kontraŭ la monopolema influo de nur unu aŭ du lingvoj, kiel hodiaŭ tio pli kaj pli evidentiĝas.

La esperantistoj volas neniun lingvon malaperigi, ili volas, ke ĉiuj lingvoj plu ekzistu, en respekto de ĉies lingvaj rajtoj kaj regu lingva justeco en la internacia komunikado. Malantaŭ Esperanto ne estas ŝtatoj, ekonomiaj sistemoj, imperiismaj strebadoj, nek popoloj, kies intereso estus la malaperigo de aliaj popoloj, ties lingvoj, aŭ akiro de iliaj merkatoj. Malantaŭ Esperanto estas nur bonvolaj homoj, kiuj celas justecon por ĉiuj kulturoj kaj ĉiuj lingvoj, en paco inter la popoloj.

Unesko jam agnoskis Esperanton per du rezolucioj (1954 (5), 1985 (6)) kaj ĝi estos asociita en 2017 al la celebrado de la 100a datreveno de la forpaso de L.L.Zamenhof, kreinto de la internacia lingvo, Esperanto. Universala Esperanto-Asocio (UEA) estas en oficialaj rilatoj kun Unesko kaj Unuiĝintaj Nacioj (UN)

Esperanto-tago

Cetere, la 26-an de julio, la partoprenantoj de la kongreso kaj esperanto-parolantoj en la tuta mondo festos la Esperanto-tagon, en kiu antaŭ 129 jaroj aperis la unua lernolibro de la internacia lingvo. Ĉi tiu datreveno substrekas la kernan valoron de la Esperanto-movado: la strebadon por lingva justeco en la mondo (7).

Faktoj pri Esperanto

Esperanto estas vivanta lingvo, pli ol 212.000 homoj lernas ĝin per la retejo “Lernu” (8), 422.000 per “Duolingo” (9) kaj aliaj miloj per ĉeestaj kursoj en la tuta mondo.

Ĝi estas lingvo kun riĉa kulturo.

La reta enciklopedio Vikipedio (10), enhavas aktuale 229.000 artikolojn en Esperanto, kaj estas en la dua plej grava grupo de lingvoj, kiuj havas pli ol centmil artikolojn.

La Aŭstria Nacia Biblioteko (11) havas pli ol 35.000 titolojn da libroj, tradukitajn aŭ originale verkitajn en Esperanto.

En la Urba Biblioteko de La Chaux-de-Fonds, Svislando, la arkivejo CDELI (12) posedas pli ol 30.000 librojn kaj diversajn periodaĵojn en kaj pri Esperanto kaj interlingvistiko.

La katalogo de Universala Esperanto-Asocio (13) havas preskaŭ 7.000 librojn (kaj diskojn, videojn, ktp) por vendado.

Pluraj radiostacioj (retaj aŭ perondaj) kaj televidkanaloj dissendas en Esperanto (14).

Esperantistoj daŭre kreskigas viglan merkaton de esperanta muziko (15).


1 – http://www.nitra2016.sk/
2 – http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/
3 – http://www.linguistic-rights.org/rio/#UNDPINGOBonn
4 – http://terralingua.org/biocultural-diversity/inextricable-links/
5 – http://www.linguistic-rights.org/unesco/Unesko-Rezolucio-Montevideo-1954-114586angla.pdf

6 – http://www.linguistic-rights.org/unesco/Unesko-Rezolucio-Sofio-1985-068427angla.pdf
7 – http://www.linguistic-rights.org/esperanto-tago/
8 – http://www.lernu.net/
9 – https://en.duolingo.com/course/eo/en/Learn-Esperanto-Online https://www.duolingo.com/course/eo/es/aprende-esperanto-en-l%C3%ADnea
10 – https://eo.wikipedia.org/
11 – http://www.onb.ac.at/esperantomuseum.htm
12 – http://www.cdeli.org
13 – http://katalogo.uea.org/
14 – http://novajhoj.weebly.com/
15 – http://www.vinilkosmo.com/

EO-TAGO-2016-TR-fb

Advertisements

Respondi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: