Category Archives: Novaĵo / Haber

Türkiye Esperanto Hareketinin kısa hikayesi – Mallonga rakonto de la Turka Esperanto Movado *

Türkiye’nin (o zamanlar Osmanlı devleti) ilk bilinen Esperantistleri Selanik’te Michel A. Arama, İstanbul’da S. Kedami (1901), Aydın’da Mehmed Cevdet Bey, Giresun’da A. Khatenessian olarak nakledilir. Solon Orfanidis ve Kakobo Gueron 1909 Aralık ayında Esperanto grupları oluşturdu ve 1910’da T. E-Asocio isimli Esperanto grubu 10 üye ile birlikte kuruldu. Ayrıca İzmir’de de başka bir grup kuruldu. Aynı zamanlarda Johano Sapuncoğlu ve Sıdkı Efendi’nin yürüttüğü küçük bir hareket de mevcuttu.

Esperanto hareketinde Türkiye’de oluşan ilk kaydadeğer canlanma 1913-1925 yılları arasında İstanbul’da yaşayan Anakreon Stamatiadis önderliğinde yürütülmüştür. Stamatiadis 1920’de İstanbul’da bir Esperanto cemiyeti kurmuş ve burada 1921’den 1924’e kadar Esperanto dilinde gazete yayımlamıştır. Bu cemiyet Pera’da Sakız Ağaç Sok. Ağa Cami No:8 adresinde bulunmaktaydı. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, bu cemiyetin logosundaki harflerin Türk harflerine çevrilmesi koşuluyla faaliyetlerinin devamına izin vermekle birlikte, İstanbul Belediye Meclisi’nin derneğin faaliyetlerine izin vermemesi sonucunda 25 Nisan 1927’de resmi izinle Türk Esperanto Derneği (TEA) kuruldu ancak bu dernek uzun süre faaliyette kalamadı.

Türkiye’de ikinci bir Esperanto hareketi 1970’li yıllarda Emekli Albay Hayrettin Dural öncülüğünde ortaya çıktı. İstanbul’da Türkiye Esperanto Derneği adında bir dernek kurup bu derneğe başkanlık yapan Hayrettin Dural, ücretsiz Esperanto kursları verdi, Kadıköy’de Esperanto sergisi düzenledi, dernekte Esperanto ile ilgili 10 derslik bir kitap yayınladı, Esperanto-Türkçe Büyük Sözlük adındaki sözlüğünü hazırlamaya çalıştı ancak bitiremedi, “Dünya Dili Esperanto” adında bir kitap yazıp yayımladı. Ancak Hayrettin Dural’ın ölümünün ardından dernek işlevini yitirdi.

2000 yılında Hayrettin Dural kurduğu derneği Enver Yalçın’a devretti ancak dernek 2003’te kapandı. Artık sadece bir grup bağımsız esperantist var Türkiye. Bir çok eski esperantist Esperanto’ya olan ilgilerini kaybetmiş olmalarına rağmen 2014 yılından sonra yeni esperantist’lerin sayısında bir artış ve bazı yeni çabalar izlenmektedir. Örneğin Stano Marĉek’in 40’tan fazla dile çevrilen eğitim kitabı “Esperanto per Rekta Metodo” Türkçe’ye çevrildi. İlk defa olarak Türkiye’den Esperanto dünyasına bir kitap hazırlanıp yayınlandı : iki dilli (Türkçe ve Esperanto) “Nazım Hikmet Esperanto Antolojisi”. 2016’nın başından itibaren “Turka Stelo” adında elektronik formatta bir dergi her ay tüm dünyadaki aboneleri ile buluşuyor. MONA yani Ortadoğu ve Kuzey Afrika grubunda olan Türkiye dört kere Esperanto buluşmaları organize etmiştir, sonuncusu da 2016 Nisan başında Ürgüp’te gerçekleştirilmiştir. Lernu ve Zagreba Metodo web sayfaları ile bazı broşürler ve Amikumu uygulaması Türkçe’ye çevrilmiş ve Türkçe dilinde kullanılabiliyor. Bu web sayfası ayağa kaldırılmış, sürekli olarak bazı Esperanto tanıtımları yapılmakta, ve her sene bazı Esperanto kursları verilmektedir.

Bugün bir değil hatta iki dernek (UEA’ya bağlı Esperanto Derneği ile TEJO’ya bağlı Esperanto Gençlik Derneği) kurma talebi ve niyeti olsa da, bu derneği kuracak ve zaman ayırabilecek kişilerin azlığı, derneğe üye olmak ve aidat ödemek isteyecek yeterli esperantist sayısından emin olunmaması, ayrıca Türkiyedeki dernekler yasasının katı kurallarından ve de maddi olanaksızlıklardan dolayı bu konuda karar verme sğreci sürekli olarak daha ileri bir tarihe itilmektedir.


 

Estas rakontata, ke la unuaj Esperantistoj en Turkujo (tiam la Osmana ŝtato) estis Michel A.Arama en Tesaloniko, S.Kedami (1901) en Istanbulo, Mehmed Cevdet Bey en Aydin urbo, A.Khatenessian en Giresun urbo. Solon Orfanidis kaj Kakobo Gueron en decembro 1909 formis Esperanto-grupojn kaj en la jaro 1910 ili kreis la T.E-Ascocion kun grupo de 10 esperantistoj. Estis ankaŭ alia malgranda Esperanto movado, kiun gvidis Johano Sapuncuoğlu kaj Sidki Efendi.

La unua menciinda vigligo en la Esperanto movado okazis inter la jaroj 1913 kaj 1925 sub la gvidado de Anakreon Stamatiadis en Istanbulo. Stamatiadis en 1920 formis Esperanto societon en Istanbulo kaj eldonis gazeton en Esperanto lingvo inter la jaroj 1921 kaj 1924. Tiu societo  troviĝis ĉe adreso Sakız Agac strato, Aga Cami 9, Pera. La registaro de la nova Turka Respubliko unue provis fermi la asocion pro la strangaj literoj en la logo de la asocio, sed poste permesis la daŭrigon de ĝi per la ŝanĝo de tiuj literoj. Tamen la istanbula municipalo malpermesis la funkciadon de tiu asocio, do poste en la 25-a de aprilo 1927 kun oficiala permeso, TEA aŭ Turka Esperanto Asocio estis fondita sed ĉi tiu asocio ne sukcesis funkcii dum longa tempo.

En Turkujo la dua Esperanto movado ekaperis en la  1970-aj jaroj kun la iniciato de pensiulo kolonelo Hayrettin Dural. Li formis asocion nomita “Turkiye Esperanto Dernegi” (Turka Esperanto Asocio) kaj gvidis lin, organizis senpagajn Esperanto-kursojn, en Kadikoy distrikto li organizis Esperanto ekspozicion, li verkis kurso libron pri Esperanto kun 10 lecionoj, kaj provis prepari  sian vortaron “Esperanto-Turka Granda Vortaro” sed ne sukcesis fini ĝin. Li verkis kaj eldonis libron nomita “Dunya Dili Esperanto” (Monda Lingvo Esperanto). Sed post la morto de Hayrettin Dural la asocio perdis sian funkcion.

La asocio kiun Hayrettin Dural kreis sed liveris al Enver Yalcın en la jaro 2000, fermiĝis en la jaro 2003. Nuntempe ekzistas nur grupo de individuaj esperantistoj en Turkujo. Kelkaj malnovaj esperantistoj jam perdis siajn interesojn al Esperanto tamen ekde la jaro 2014 la nombro de novaj esperantistoj iomete kreskis kaj oni observas kelkajn novajn klopodojn. Ekzemple, la lernolibro de Stano Marĉek “Esperanto per Rekta Metodo” tradukita al pli ol 40 lingvoj estis tradukita al la turka lingvo. Por la unua fojo libro estis eldonita por Esperantujo el Turkujo, la du lingva (turka kaj Esperanto) libro  : “Nazım Hikmet Poezia Antologio”. Ekde la komenco de 2016, monata revueto en elektronika formo nomita “Turka Stelo” estas liverata al ĝiaj abonantoj tra la tuta mondo. Turkujo apartenas al MONA (Mezorienta kaj Nordafrika) grupo, kaj ĝis nun kvar kunvenoj estis organizitaj en Turkujo kaj la lasta en Urgup urbeto en Kapadokio en la komence de aprilo 2016. Lernu kaj Zagreba Metodo retejoj, kelkaj broŝuroj kaj la Amikumu aplikaĵo estis tradukitaj kaj nun estas uzeblaj en turka lingvo. Ĉi tiu retejo estis kreita, kelkaj prezentadoj pri Esperanto estas daŭre organizataj kaj kelkaj Esperanto kursoj okazas ĉiu jare.

Nuntempe kvankam estas la instigo kaj intenco krei ne nur unu sed du asocioj (Esperanto Asocio ligita al UEA kaj Junulara Esperanto Asocio ligita al TEJO), la malgranda nombropro de tiuj, kiuj kreos kaj estros la asociojn pro manko de tempo, la necerta nombro de esperantistioj, kiuj membriĝos kaj pagos la jaran kotizon por financi la asociojn, plue la striktaj kondicoj kaj reguloj fondi asociojn en Turkujo kaj pro la financa neebleco, la decido estas daŭre forpuŝata al pli postaj tagoj.


* Kaynak/Fonto: Enciklopedio de Esperanto (1933) L.Kökény V.Bleier

TurkaEsperantoMovado 2

TurkaEsperantoMovado 3

TurkaEsperantoMovado 1

Advertisements

Esperantistler

Untitled 3

Esperanto tanıtımı / Prezento de Esperanto

Tekirdag tanitimi

29 Eylül Cuma günü Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesinde düzenlenen “Dilbilimsel Türkolojide Yeni Yaklaşımlar” adlı çalıştayda İstanbul Medeniyet Üniversitesi araştırma görevlisi Pınar SELBir Yapay Dil Örneği Olarak Esperanto” adlı sunumu yaptı. Dinleyici kitlesini üniversite öğrencileri ve öğretim elemanlarının oluşturduğu sunum yaklaşık yarım saat sürdü. Öncelikle yapay dil kavramına değinilip, dünyadaki örnekleri sıralandı. Sonrasında Zamenhof ve Esperanto’nun ortaya çıkışı anlatıldı. Önce Esperanto alfabesi tanıtıldı, ardından sözcük örnekleriyle dil tanıtılmaya çalışıldı. En son olarak dünyada ve Türkiye’de Esperanto’nun yeri konuşuldu.

 


La 29-an de septembro, esperantistino Pınar SEL, kiu estas asistantino en “İstanbul Medeniyet Universitato”, faris prezenton titolitan “Esperanto kiel ekzemplo por artefarita lingvo” en la laborkunsido “Novaj Alproksimiĝoj en Lingvistika Turkologio” en Namik Kemal Universitato en Tekirdağ urbo, proksime al Istanbulo. La partoprenantoj estis universitataj studentoj kaj fakultataj membroj. La prezento daŭris ĉirkaŭ duonhoron. Une, la koncepto de artefarita lingvo kaj ĝiaj ekzemploj en la mondo estis menciitaj. Poste, Zamenhof kaj la apero de Esperanto estis rakontita. La Esperanto-alfabeto kaj lingvo estis enkondukita kun ekzemploj de vortoj. Fine, la loko de Esperanto en la mondo kaj Turkujo estis diskutita.

Avrupa Diller Günü – Eŭropa Tago de Lingvoj – 26/09

Avrupa Diller Günü

26 Eylül’deki Avrupa Diller Günü’nü bizimle kutlayın!

Avrupa’daki dil çeşitliliğini uluslararası dil Esperanto ile birlikte kutlayın.

Avrupa Diller Günü (EDL)

Avrupa’da dil çeşitliliğini kutlamak isteyen HERKES’in GÜNÜ.

2001 yılından bu yana Strasbourg’daki Avrupa Konseyi inisiyatifi ile, her yıl 26 Eylül’de Avrupa Diller Günü kutlanmaktadır. Bu günün hedefi, dil öğrenmenin önemi ve kültürlerarası anlayış için çok dilliliğin arttırılması konusunda farkındalık yaratmak , Avrupa’nın zengin dilsel ve kültürel çeşitliliğini tanıtmak, ve hayat boyu okulda ve okul dışında dil öğrenmeyi teşvik etmektir.

Aslında, iki dillilik, diğer dillerin öğrenilmesini kolaylaştırır ve düşünme yeteneğini geliştirir. Yani bu kutlamamız, Avrupa’da dil çeşitliliğini kutlamak isteyen HERKES içindir. Bütün üye ülkeler, ortaklar ve bireyler bu konuda örnek olarak, dil buluşması, kutlamalar, turlar, açık büfe yemekler gibi aktiviteler, veya dil veya diller ile ilgili bir blog başlatmak türü şeyler organize edebilir veya bu tip bir organizasyonun parçası olabilirler.

Uluslararası dil Esperanto, dünyadaki dil ve kültürel çeşitliliği destekler ve saygı duyar. Esperanto’nun arkasında bir devlet, ekonomik sistemler, emperyalist çabalar, veya diğer halkları, onların dillerini yok etmek, pazarlarını ele geçirmek gibi çabalar yoktur. Esperanto’nun arkasında sadece, tüm kültürler ve tüm diller için adalet amaçlayan, ve insanlar arasında barış isteyen iyi niyetli kişiler vardır.

Daha fazla bilgi için 37 dilli Avrupa Diller Günü (EDL) sayfasına (www.coe.int/EDL) gidebilir, ve bizimle birlikte bu günü 26 Eylül’de kutlayabilirisiniz!

*** Lucia Li Lu tarafından Katalin Kovats ve Renato Corsetti’nin hazırladığı metinlerinden adapte edilmiştir.


 

 

Festu kun ni la Eŭropan Tagon de Lingvoj je la 26a de septembro!

Festi lingvan diversecon en Eŭropo kun la internacia lingvo Esperanto

La Eŭropa Tago de Lingvoj (ETL)

La TAGO por ĈIUJ, kiuj volas festi lingvan diversecon en Eŭropo.

Laŭ iniciato de la Konsilio de Eŭropo en Strasburgo ekde 2001 oni festas ĉiujare la Eŭropan Tagon de Lingvoj je la 26a de septembro. La tago celas  konsciigi homojn pri la graveco de lingvolernado por la kreskigo de plurlingveco kaj interkultura interkompreniĝo, diskonigi la riĉan lingvistikan kaj kulturan diversecon de Eŭropo kaj stimuli dumvivan lingvolernadon en- kaj ekster-lerneje.

Fakte, dulingveco faciligas la lernadon de kromaj lingvoj kaj plibonigas la kapablon pensi. Do nia celebro estas por ĈIUJ, kiuj volas festi lingvan diversecon en Eŭropo. Ĉiuj membro-ŝtatoj, partneroj kaj individuoj povas organizi aŭ kun-organizi aktivaĵojn, ekzemple organizi eventon kiel lingvo-kunvenon, feston, turneon, bufedon, kaj komenci prilingvan blogon, ktp. Vi povas diskonigu vian eventon kaj registru ĝin en la datumbazon de la ETL-retejo.

La internacia lingvo Esperanto respektas kaj subtenas lingvan kaj kulturan diversecon tra la mondo. Malantaŭ Esperanto ne estas ŝtatoj, ekonomiaj sistemoj, imperiismaj strebadoj, nek popoloj, kies intereso estus la malaperigo de aliaj popoloj, ties lingvoj, aŭ akiro de iliaj merkatoj. Malantaŭ Esperanto estas nur bonvolaj homoj, kiuj celas justecon por ĉiuj kulturoj kaj ĉiuj lingvoj, en paco inter la popoloj.

Iru al la retejo de ETL (www.coe.int/EDL) por pliaj informoj en 37 lingvoj kaj festu kun ni la Eŭropan Tagon de Lingvoj je la 26a de septembro!

*** Tekstoj de Katalin Kovats kaj Renato Corsetti, adaptita de Lucia Li Lu.

 

Esperanto tanıtımı / Prezento de Esperanto

Bugün, 10 Eylül günü, Kadıköy “Özgen Berkol Doğan Bilimkurgu Kütüphanesinde” Esperanto tanıtımı yapıldı. Dinleyici kitlesi 30 kişi civarında ve yüksek seviyede yani en az bir yabancı dil bilen kişilerdi ve aralarında hem genç hem orta yaştan kişiler vardı.

İki sunum yapıldı:

1) Esperanto’nun ne olduğuna dair, tarihi, kurumları, kültürü, ve Türkiye Esperanto hareketi hakkında hızlı bir genel sunum. Sunum yaklaşık olarak 35 dakika sürdü.

2) Esperanto diline hızlı bir giriş. Hızlı bir kurs gibi olan bu sunum “İlk Kitap”taki 16 dil kuralına dayanılarak hazırlandı ve yaklaşık 60 dakika sürdü.


Hodiaŭ, la 10-a de septembro, ni prezentis Esperanton en la “Sciencfikcia Biblioteko Özgen Berkol Doğan” en Kadıköy distrikto, la azia parto de Istanbulo al aŭskultantaro de preskaŭ 30 homoj. La partoprenantoj estis altkvalitaj kiuj scipovis almenaŭ unu fremdan lingvon, kaj estis ambaŭ junaj kaj maljunaj homoj.

Ni faris du prezentojn

1) Rapida ĝenerala prezento pri kio estas Esperanto, ĝia historio, ĝiaj institucioj, ĝia kulturo, la turka movado ktp, kiu daŭris preskaŭ 35 minutoj

2) Rapida enkonduko al Esperanto lingvo. La enkonduko estis bazita sur la 16 reguloj de la Unua Libro kaj tiu daŭris preskaŭ 60 minutoj.


20170910 foto ikili

Esperanto ölmedi! Medya’da çok az yer almasına rağmen…

la justa lingvo

Ancak Esperanto tam olarak nedir?

Esperanto 19. yüzyılın sonunda Leh göz doktoru ve dilbilimci L.L.Zamenhof tarafından yaratılmış bir dildir. Dil son derece basit ve evrensel karakterdedir! Zaten Esperanto dili de tam olarak bunun için özel olarak tasarlanmıştır: dilin kökeninin bir önemi olmaksızın mümkün olduğu kadar çabuk öğrenilebimesı ve başka bir dilin hakimiyetine tabi olmaksızın kültürler arası iletişimi kolaylaştırmak.

Esperanto tarafsız bir dildir ! Çünkü diğer ulusal dillerin aksine, onu konuşan herkese ait olan bir dildir.

Esperanto adil bir dildir! Dünya üzerindeki dominant dillerin aksine, ekonomik egemenliği sayesinde, sadece o dili konuşanların lehinde olan ama kültürel çeşitiliği yok etmeye çalışan bir dil değildir. Örnek olarak bugün İngilizcenin olduğu gibi, Anglo-American ülkeleri lehinde olan ve kendi kültürünü ve sosyo-ekonomik modelini dünyanın en uzak nokatalarına kadar yaymaya çalışarak dünyayı standardize etmeye çalışan bir dil değildir.

Esperanto dili dünya üzerindeki her bir bireye karşısındaki bireye doğru bir adım atmasını sağlayan ve onunla iletişime geçmesini mümkün kılan bir dildir. Böylece dünyadaki bireyler birbirlerine dil ve kültür açısından eşit bir mesafeye ve adil bir ilişkiye sahip olurlar!

Tekdüzeliğe, kültürel formatlamaya, HAYIR!
Çeşitliliğe EVET! Tarafsız ve eşitlikçi bir dile EVET!

Bu şansa sahip olmanın fırsatından faydalanalım!

YAŞASIN ESPERANTO!

Esperanto dilini keşfetmek için:
http://tr.lernu.net/
https://www.facebook.com/groups/esperanto.turkiye/
https://esperantoturkiye.wordpress.com/

Metin ve çizim ve Robin Guinin
Tercüme eden Vasil Kadifeli

 

 

Esperanto hala yaşıyor mu yoksa öldü mü? *

İnsanların büyük kısmı , belki de %99’dan fazlası, Esperanto’nun varlığı hakkında hiç bir şey bilmiyor. Esperanto  hakkında bir şeyler duymuş bir çok insan bile onun zaten ölmüş olduğu konusunda hemfikir, ya da Esperanto kelimesini duyduklarında, “hala var mı bu dil” diye şaşırıp kalıyorlar.

Siz değerli okuyucular, elbette onun varlığından haberdarsınız ve hala yaşadığından eminsiniz. Ayrıca esperantist’lerin hedeflediği noktaya  da henüz varamadığını da biliyorsunuz. Bu hedef  uluslararası iletişimde Esperanto dilinin kullanılmasıdır.  1951’deki Münih kongresindeki deklerasyona göre amaç: “Esperanto hareketinin amacı Uluslararası Dil Esperanto’nun , uluslararası hayatın tüm alanlarında ve tün uluslararası ilişkilerde kullanılıyor olmasıdır.”

Sonuç olarak “Fina Venko” 1 ya da “son zafer” diyebileceğimiz amaç, belki umulandan daha yakın bir tarihte gerçekleşebilir ancak Esperanto dilinde oluğu gibi bu tip büyük ve devrim niteliğindeki hareketlerin yaygınlaşması için her zaman uzun yıllar gerekmiştir.  Bilndiği gibi bir çok güç Esperanto’nun gelişmesini engellemeye çalışıyorlar. Tarih içerisinde bu dilimiz “Tehlikeli dil” diye nitelendirilmiş, sırf bu dili öğreniyor, konuşuyor diye insanlar kovuşturmalara uğramışlardır. Bu gerçekler Ulrich Lins’in “La Danĝera Lingvo” adlı çok güzel ve önemli kitabında dile getirilmiştir.

Buna rağmen Esperanto hala var – ve çok da iyi bir durumdadır!

Bugün artık Esperanto organizasyonlarında daha az katılımcı olduğu bir gerçektir, ancak bu da günümüz şartlarına göre de oldukça normaldir, çünkü Esperantistler için artık kulüpler, dernekler gerekli değil, “samideanoj” yani “fikirdaşlar” ile buluşabilmek için onlarla iletişime geçebilmek için artık Internet var ve Esperanto dili Iinternet’te bugün çok yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bugün Esperanto hakkında bilgi sahibi olmak isteyen kişilere artık Internet’te email, Facebook ve Whatsapp, Twitter, SMS mesajları, bloglar ve yorumlar için web sayfaları var ve bunların tümünde Esperanto konuşuluyor dememize gerek yok, onlara başka şeylerden bahsetmemiz gerek:

Değerli okuyucumuz eğer yıllar öncesinde Esperanto dilini öğrenmişseniz eminiz ki Esperanto dilinde çok sayıda kitap ve yayın okumuşsunuzdur. Günümüzde Internet’te bedava indirip okuyabileceğiniz o kadar çok kitap, dergi, gazete ve metinler var ki, herkes için enteresan gelecek bir şey bulmak mümkün.

Sizce bu dil ölü bir dil mi? Sizce Esperanto bugün var mı yok mu? Karar sizin!

Esperanto’yu size merak ettirebildiysek, onu kestirmeden tanıtacak hatta hızlıca bir şeyler öğretecek ve belki de bir iki kelime ya da cümle konuşturacak bir cep kitapçığı tavsiye edebiliriz:
https://esperantoturkiye.wordpress.com/2017/01/30/esperantoyu-merak-mi-ettiniz-cu-vi-scivolemas-pri-esperanto/

Tüm bunlara rağmen 8 milyarlık bir dünyada insanların Esperanto hakkında daha fazla bilgiye sahip olması için Esperanto hakkında daha fazla reklam yapılması gerektiği de bir gerçektir.

—-
1 “Fina Venko” Esperanto dilinin uluslararası  alanda tarafsız bir dil olarak geniş anlamda iletişimde kullanılması, ve insanların ikinci lisanı haline gelmesidir.  

resim


* Bu metin Brezilya’dan Herbert A. Welker ‘in ekteki yazısından uyarlanmıştır / Ĉi tiu teskto estis adaptita el la teksto de Herbert A. Welker el Brazilio el la jena verkaĵo: 

http://esperantaretradio.blogspot.com.tr/2017/08/cu-esperanto-ekzistas-cu-esperanto.html?view=flipcard

Eski Temmuzlar / Malnovaj julioj

#Tarih 38nci sayı#tarih dergisinin Temmuz 2017 tarihli 38. sayısı içinde bulunan Eski Temmuzlar başlıklı bölümde 26 Temmuz günü için kısa bir Esperanto bilgisi verilmiş…
(köşeyi hazırlayan Seyran Deniz)


En la 38-a numero de la revuo “#historio” (julio 2017) oni aperigis malgrandan informon pri Esperanto por la tago “julio 26” en la rubriko: “Malnovaj julioj“…
(pri la rubriko zorgas Seyran Deniz)

La tradukaĵo de la teksto estas:

 

26 julio 1887
La “Unua Libro” estis eldonita. En la libro la verkisto D-ro L.L. Zamenhof priskribis iun internacian lingvon. La libron li subskribis per la kaŝnomo nomo “D-ro Esperanto” (doktoro kiu esperas). Pensante, ke “internacia lingo” devas esti propraĵo de la publiko, Zamenhof ne prenis la kopirajton de sia libro.”

#Tarih 38nci sayı 2

Dünya Esperanto Günü: Esperanto bu yıl 130. yılını kutluyor

26temmuz26 Temmuz günü Dünya Esperanto günüdür, ve dünyanın her yanındaki Esperantist’ler 130 yıl önce dünyaya gelip, şu anda dünyanın tüm kıtalarında konuşulan bu dilin 130. yaş gününü kutlayacaklardir.

LLZEsperanto hayatına tek bir konuşmacı ile başladı. Yaratıcısı Ludwik Lejzer Zamenhof  (1859-1917) o tarihlerde Rusların kontrolünde olan bügünkü Polonyanın Bialystok kasabasında doğru. Bu kasabada Ruslar, Almanlar, Polonyalılar ve Yahudiler etnik olarak ayrılmış kesimlerde yaşamaktaydılar ve aralarında, birbirinin dillerine de hakim olmadıklarından, çok fazla anlaşmazlıklar sürüp gidiyordu. Bir yahudi olan Zamenhof, ergenliğinden beri bu etnik ve ulusal farklılıkları bir araya getirecek ortak bir dili hayal ediyordu. Amacı bu ulusal grupların konuştuğu dillerin yerine geçecek bir dil değil, onların aralarında ve uluslararasında anlaşabilmek için kullanılacak bir dil yaratmaktı. Tıpkı o zamanların Fransızcası, bugünün İngilizcesi gibi ancak tarafsız ve arkasında emperyal kaygılar olmayan bir dilin kullanılması idi.

Sonuç olarak, kolay öğrenilebilen, ancak en az diğer diller kadar, hatta daha da fazla ifade imkanı sunan Esperanto dili doğmuş oldu.

26 Temmuz 1887 günü Zamenhof bu yeni dilini ince bir bröşür kitapçık ile, önce Rusça dilinde, ve  “Doktoro Esperanto” (Umutları olan Dr) takma adı ile yayınladı. Bu kitapçığın adı sonradan “Unua Libro” (birinci kitap) olarak isimlendirildi. Kitapçıkta “Lingvo Internacia” olarak tanıttığı dilin adı daha sonraları bu kitapçıkta  kullandığı takma adı sayesinde kısaca  “Esperanto” olarak anılmaya devam edildi.

Dil kimileri tarafından hemen kabul edildi, kimileri alay etti, konuşanları kovuşturmalara uğradı, Stalin ve Hitler döneminde idam edilenler oldu, veya çok kişi tarafından kaale bile alınmadı ama Esperanto dili inatla yaşamaya devam etti. Bu dili konuşan dünya çapındaki ayrıcalıklı grubun bugünlerde yüz binler ile iki milyon arasında olduğu tahmin ediliyor.

Esperantistler diğer seyahat eden esperantistleri evlerinde ağırlıyor ve dünya çapında yapılan toplantılar sayesinde birbirlerinin kültürlerini tanıyorlar, yemeklerini, ulusal günlerini, gelenek ve göreneklerini öğreniyorlar. Ve bu tanışmaların sonucunda birbirlerine aşık olup evlenenlerin sayesinde bir kaç yüz kadar anadili Esperanto olan çocuklar bile dünyaya gelmiş oldu.

130 yıl içerisinde bu dilin ardında bir kültür oluştu. Bir çoğu orijinal eser olan onbinlerce kitap yayınlandı, yüzlerce müzik grubu meydana geldi ve albümleri piyasaya çıktı, bir çok ülkede resmi olarak da tanınır bir dil haline geldi, bir çok yerde okullarda da öğretilmeye başlandı, bazı üniversitelerde lisans bölümlerinde öğretilmeye, bazılarında ise lisans üstü programlar haline geldi.

Bugün internet’te bir çok başka imkanın yanısıra, dünyaca ünlü yazılım Duolingo’da yaklaşık iki seneden az bir süre önce devreye alınan İngilizce’den ve bu sene başında İspanyolca’dan öğreten kurs sayesinde Esperanto dilini doğrudan telefonunuzdan öğrenmeniz de artık mümkün. Şu anda Portekizce’den öğreten kurs hazırlanmakta, sırada  Fransızca ve belki Rusça dilleri bekliyor ve devreye giren ilk iki kursa Esperanto’yu öğrenmek için bir milyondan fazla kişi kayıt olmuş durumda.

Esperanto güç sayesinde yaygınlaşan bir dil değil, tam tersi insanlar bu dili bir inanç, bir umut, bir sevgi, bir idealizm uğruna  öğreniyorlar. Esperanto tek bir kişi ile başladı ama şimdi dünya çapında büyük bir kitle arasında uluslararası dil olarak kullanılmaktadır.

102UK

26 Temmuz’daki 130. yaş gününde Esperanto Güney Kore’nin başkenti Seul’de yapılacak olan 102. Dünya Esperanto Kongresinde çok sayıdaki katılımcı arasında kullanılacak ve kutlanacaktır.

Esperanto dilinin neye benzediğini görmek ve hatta onu hızlıca öğrenmek için  web sayfamıza uğrayabilirsiniz. İşte size bazı bağlantılar:

1) https://esperantoturkiye.wordpress.com/
2) https://esperantoturkiye.wordpress.com/2017/01/30/esperantoyu-merak-mi-ettiniz-cu-vi-scivolemas-pri-esperanto/
3) https://esperantoturkiye.wordpress.com/category/dergi-revueto/
4) https://www.facebook.com/groups/esperanto.turkiye/

 

 

Justin Trudeau’nun bir sonraki Dünya Esperanto Kongresi UK’nun Kanada’da yapılmasına dair talep mektubu

Trudeau mektubu

%d bloggers like this: