Davetiye – 15 Aralık 2018

20181215 - Esperanto tago

Advertisements

Ücretsiz Esperanto Kursu

Yeni “Ücretsiz Esperanto Kursu”muz, ELNA yani “Esperanto League for North America”nın İngiltere’de geliştirilmiş bir kurstan yola çıkarak hazırladığı mektup ile öğrenme formatındaki kursundan Türkçe’ye çevrilmiş şeklidir.

Kurs içeriğinde :

  • 10 ders
  • Sözlük
  • Alıştırmalar
  • Alıştırma cevap anahtarı
  • Kursun 77 sayfalık indirebileceğiniz pdf dosyası
  • Kursu tamamladığınıza dair sertifika 

mevcuttur.

Kurs, Esperanto dilini belli ama oldukça yeterli bir yere kadar öğretmektedir.

İki seçeneğiniz var:

  1. Kursu kendi kendinize çalışabilirsiniz çünkü alıştırmaların cevap anahtarı ve sözlük sizler için hazırlandı.
  2. İsterseniz iletişim sayfasından bizimle kontak kurun size bir öğretmen (mentor) atayalım ve her bir dersi çalıştıktan sonra yapacağınız alıştırmaları mentor’unuza e-posta ile gönderin, mentor’unuz düzeltmeleri ve tavsiyeleri yazıp size geri göndersin. Ayrıca istediğiniz dil sorularını da sorabilirsiniz. Bu durumda kurs sonucunda size bir sertifika da gönderilecektir.

Kurs için bağlantı: https://esperantokursu.wordpress.com/

EsperantoKursuBanne-kucukr

Esperanto Dilinin basit grameri

Gene aynı menu adımı, “Kursoj” altında bulacağınız Dilin 16 Kuralı Üzerinden Hızlı bir Esperanto Kursu adlı sunum dokümanın bu kez anlatımlı ve üzerinden Esperanto dilini hızlıca ve kestirmeden öğrenebileceğiniz bir kitapçık paylaşıyoruz.

Toplamda 34 sayfalık kısa dokümanı aşağıdaki resmin veya yanındaki bağlantının üzerine tıklayarak, açılacak pencereden indirebilirsiniz.

Dokümanın sonuna, doküman içindeki örneklerde geçen 300’den fazla kelimenin bulunduğu bir sözlük eklenmiştir. Esperanto’da 300 kelime aslında diğer dillerde 1000’den çok fazla kelimeye karşılık gelmektedir. Aklınızda bunu bulundurarak ve dokümandaki basit grameri çalışarak dili öğrenmeniz işten bile değildir.

Esperanto Dilinin basit grameri

 

 

https://mega.nz/#!UNxkRQQb!EEkAlE54cJIiNYZffseK7AkDwG6tbrg82LJOuDFu2t0

DANĜERAJ LUDOJ rakonto de Oğuz Atay (1)

DANĜERAJ LUDOJ

“Al vi mi neniam menciis tion sed vi certe aŭdis pri ĝi. En nia kvara jaro de geedziĝo Nazli forlasis la domon. Kiel oni diras, ŝi foriris al iu alia. Ĉi tiu estis kompatinda afero. Ne sciante kion fari, mi estis vaganta kaj rondiranta en la ĉambroj de la domo. Mi daŭre rigardis al la fotoj de mia edzino. Mi devis voli fari ion, viziti iujn, mi ne scias, lamenti al ili, plendi pri ŝi, elmeti la maljustecon farita al mi kaj tiel plendi pri tio. Mi almenaŭ devis voli fari tion, kion ĉiuj farus en tia situacio. Eble mi ĉion ĉi volis sed ne kapablis agi. Mi treniĝadis en la stratoj kun senordaj vestaĵoj. Eble mi ne sciis de kie mi devis komenci la paroladon. Kaj certe mi ne povus iri rekte al iu kaj komenci rakonti al li. Kaj ankaŭ kiam iu komencis paroli kun mi, mi time ĝemis, ke la parolado venos al tiu punkto, ĉar tiu afero estis trapikanta en mian bruston. En posttagmezoj mi forfuĝis de laboro kaj kutimis sidiĝi en tavernoj.”

“Iutage mi eniris la restoracion apud la staciodomo kaj mi subite trovis min en fremda etoso kun portistoj kaj ĉaretoj, kaj estis neniu alia taverno proksime. Mi sidiĝis en la ĝardeno de la restoracio proksime al la vagonaroj. Kvankam ĝi estis frue la tabloj estis plenplenaj. Mi mendis unu botelon da raki’on2 ĉar mi havis nenian deziron rigardi al la aliuloj. Mi nenion estis manĝinta ekde mateno. Mi mendis iom da frandaĵoj. Mi la unuajn glasojn drinkis rapide, kaj mia kapo komencis turniĝeti. Tiam mi rigardis al mia ĉirkaŭo: oni estis parolanta, nenio estis manĝata, nur kafo, teo kaj similaj trinkaĵoj estis trinkantaj. Oni atendis iujn. Ĉiu alrigardis al la fervojo. Mi daŭrigis la trinkadon. La bruo en mia ĉirkaŭo estis laŭtiĝanta, ekscitanta. Oni eĉ la teojn sur la tabloj ne estis trinkanta. Ĉiuj okuloj estis alidirektitaj al la fervojo. Ĉar la drinkaĵo malrapide moligis mian streĉiĝon, mi komencis vidi la homojn en mia ĉirkaŭo, kaj komencis aŭdi iliajnvoĉojn.”

“Oni atendis vagonaron elvenantan el fremdaj landoj. Ĉiu ridetis unu al la alia, kaj la atendantojn ĉirkaŭis ia mieno de intimeco. Mi ankaŭ ridetis, eble iomete pro la drinkaĵo. Poste, mi komencis ekscitiĝi kune kun ili. Precipe kiam oni rigardis al la fervojo, onia ekscitiĝo kreskiĝis. Mi sentis kvazaŭ ankaŭ iu mia konato estus alvenonta. Kvazaŭ el la vagonaro, ekzemple, elirus Nazli, kaj ŝi tuj brakumus ĉirkaŭ mian kolon. Kaj mi forgesante ĉion okazinta mi tuj ŝin pardonus. Ni tuj elprenus taksion, kaj ĉio ripariĝus. Ĉiu malpacienciĝis; supozeble la vagonaro estis iomete malfrua. Ĉar mi ne sciis la alventempon de la vagonaro, mi estis iomete trankvila.”

“La minutoj pasante miaj okuloj kaptiĝis en la fervojo. Kiam la vagonaro alvenis, mi estis ekscitita kaj malpacienca tiel, kiel ĉiuj aliaj estis. Mi ridetis kiel la aliaj. homoj Homoj, tiuj sidante en la apudaj tabloj de mi, iomete mire kaj avide rigardis al tiu viro, kiu sidante kaj drinkante atendis sian alvenonton. Mi estis en la rolo de matura homo. Mi estis zorgema pr ili. Mi timis, ke eble tiu, kiun ili atendis ne elirus el la vagonaro. Mi komencis ekzameni ĉiujn atendantojn per miaj okuloj. Mi unue rigardis al la pasaĝeroj en la fenestroj de la vagonaro, kaj kiam iu svingis la manon al iu sur la kajo, sekvante tiun svingadon mi  provis trovi la bonŝanculon kaj mi trankviliĝis. Poste mi rigardis al aliaj manoj. Mi ridis kune kun ili; eble mi ankaŭ svingis kelkfoje miajn manojn, plej eble pro mia ebriiĝo.”

“Kompreneble, Nazli ne alvenis. Mi iomete malgajiĝis. Kelkaj aliaj, kies konatuloj ne alvenis restis kune kun mi en la restoracio. Estante kelkaj aliaj kiuj kunhavas mian malgajecon, helpis al mi forlasi la restoracion kun mieno de tia homo, kies la atendata pasaĝero ne alvenis. Mi iomete ankaŭ stariĝis kun ili en la pordo de la doganejo. Eble ni maltrafis nian pasaĝeron en la amaso de homoj. Finfine ni forlasis la staciodomon kun klinitaj kapoj. Nazli ne alvenis.”

“Al tiu ludo mi alkutimiĝis en mallonga tempo. Mi de tempo al tempo vizitis la staciodomon por kontroli la tabelon de horaro. Kelkfoje mi demandis pri tio pere de telefono; krome en la alventago mi denove telefonis por lerni ĉu estos malfruiĝo aŭ ne. Tiel atendante en la restoracio mi komune travivis la eksciton scii la alventempo de la vagonaro. Post kelkaj tiaj tagoj mi fariĝis pli kuraĝa. Mi fervore svingis la manon, mi kriis, mi alvokis. Eĉ kelkfoje kelkaj pensis, ke mi estas unu el ilia konatulo kaj ili reen svingis la manon al mi. Ene de tiom da vojaĝantoj kaj atendantoj certe, ke mi ŝajnis esti ies konatulo. Tiaj miskomprenoj okazis ankaŭ al multaj aliaj do, estis neniu falsaĵo pri mia konduto. Krom tio, ĉar mi almenaŭ drinkis unu botelon ĝis la alveno de la vagonaro, mi tute ne estis en la pozicio pensi pri tiaj detaloj.”

“Kun la alveno de la vagonaro mi min kaptiĝis en la kreskanta inundo de movado en la staciodomo. Mi ankaŭ amikiĝis kun la doganistoj, kiuj provizis min kun kelkaj koncesiojn. Jes ja, estis neniu alia renkontante tiom da pasaĝeroj krom mi. Sed ial mi neniam renkontis miajn konatulojn en la kajo; ĝuste tiam kiam mi apartiĝis de la doganistoj, ĝuste tiam ke mi estus perdonta la esperon, tiam mia konatulo estis eliranta la pordon de la doganejo kaj mi iel renkontis ilin ekstere en la centro de la placo. “

“Pli poste oni permesis min eliri en la kajon kaj atendi miajn pasaĝerojn tie. Kiam la vagonaro alvenis mi enmiksiĝis en la amaso de pasaĝeroj, kaj poste sen vidita de la doganistoj mi forlasis la ejon. Miajn pasaĝerojn – mi kutime diris ke ili estis pli ol unu – renkontis en la kajo sed kompreneble ili min neniam vidis.”

“Kelfoje la doganistoj sidiĝis en mia tablo, kaj demandis ‘kiom da pasaĝerojn vi havas s-ro Tahsin!’. Ili min tre ŝatis. Sed ĉar estis strange por mi paroli kun ili kiel s-ro Selim, kaj tiu estis afero ekster la tagvivo de s-ro Selim, en mia laboro pri renkontado mi elektis fariĝi s-ro Tahsin. Kiam iutage doganisto konante min alvokis min kiel s-ro Tahsin ie ekster la dogano, mi ne aŭtomate returnis min al li, kaj tiel mi enfalis en stranga situacio. Ekde tiam, kiam oni  alvokis la nomon Tahsin mi alkutimiĝis returni kaj rigardi al la alvokanto.”

S-ro Selim enspiris longe.

“Kiel en ĉiuj miaj okazaĵoj, ankaŭ en ĉi tiu mi ne sukcesis meti bonan finon: Mi longigis kaj longigis ĝin. Danke al Dio tiam revenis Nazli al nia domo. Sed mi ne sukcesis tuj fini tiun kutimon de pasaĝero-atendado. Mi ankoraŭ dum iom da tempo treniĝis en la staciodomo. Poste mi forlasis tiun kutimon, kiu ankaŭ instigis min drinki raki’on. Kaj kun mia edzino ni neniam parolis pri kial ŝi forlasis la domon kaj kial ŝi revenis reen.”

“Poste mi perdis Nazli’on. Mi nun kelfoje pensas : Ĉu ne estus pli bone paroli pri ĉio kio okazis inter ni? Se ŝi nur rakontus al mi, kiel ŝi vivis post ŝi forlasis la domon, kial si subite decidis malaperi… Mi neniam sciis tiun parton de la vivo de mia edzino, kiun tiom multe amis. Ŝajne Nazli dum du jaroj ne vivis. Mi scias, oni diros, ke se ŝi rakontus tion al mi, ni travivus malĝojigaj aferojn, eble ni aŭdus vortojn, kiujn ni neniam volus aŭdi. Tamen, taksi je nenion parton de ies vivo, pli bone estus scii pri ĝi. Mi sentas ke mi faris malrespekton al tiu homo, kiun mi tiom amis, ne volante scii ŝiajn du jarojn, kaj ne volante scii kion ŝi sentis dum tiuj du jaroj.”

Sevgi3 skuis la kapon kvazaŭ neante.

“Ne, ne.. ĝuste tiel okazis,” diris Selim. “Kaj nun ne plu estas la tempo ripariĝi ion. Neniu amara vorto de Nazli min forlasus tiel senespere, kiel la netruniĝebla malvarmeco kiun alportas forpaso. Ĉiuokaze ni preterpasu tion. Post la morto de mia edzino mi denove komencis viziti la staciodomon. Sed tiu ludo ne plu havis diversan aspekton aŭ diversan guston. Kiel ĉiu homo mi ankaŭ en mia vivo unufoje kondutis malsimile, kaj en mia tuta vivo mi ĝis ĝeni min kaj ĉiujn aliajn mi algluiĝus al tiu mia karakterizaĵo kaj tiel fortreniĝus; en mia tuta vivo mi provus alteniĝi al tiu escepto.”

“La doganistoj jam estis ŝanĝitaj, neniu el la antaŭaj kelneroj estis en la restoracio. Nazli estis morta kaj nun estis neniu punkto atendi ŝin. Mi tiun eĉ ne imagus. Mi trovis alian rimedon; fakte kiam mi eniris la restoracion en horo proksima al la forveturo de iu vagonaro mi komprenis ke mi povus ŝanĝi la karakteron de mia ludo. Ĉiu estis malĝoja: ĉies konatuloj esis forveturantaj. Mi estis sidanta ĉe unu el la plej antaŭaj tabloj kun ĉiuj bezonataj instrumentoj por drinki raki’on. Mi eĉ ne plu sentis la bezonon ludi. Estis verŝajne ke mi neniun havis por adiaŭi. Pro tio mi nenies atenton altiris. Mi kun malgaja vizaĝo estis sidanta. Nazli jam estis foririnta. La forirantoj estis gajaj. Sed por ne senti honton kontraŭ la restantoj ili ankaŭ ŝajnis malgajaj. Tamen estis kelkaj pasaĝeroj kiuj vere estis malgajaj. Mi estis en tre malbona rolo kvankam neniu sciis pri tio. Mian aventuron mi konstruis kaj bazigis sur la ebleco, ke neniu el la forirontoj plu revenos. Senvoĉe mi nomis la vagonarojn  kiel “la vagonaro de morto”, “la vagonaro de mallumoj” kaj simile”.

“Mi sentis min kvazaŭ partoprenanto en aro de funebraj ceremonioj. Por ke oni ne elspezu grandan sumon de mono, oni faris funebran ceremonion en vagonaro plena je mortintoj. Por malaltigi la koston de ĉerkoj kaj ĉerkoportistoj, ĉiuj mortintoj, ankoraŭ ne tute  mortintaj, ankoraŭ ne perdiĝintaj siajn fortojn, ili mem estis venantaj al sia propra ceremonio. Nazli jam foriris unu tagon antaŭe kaj mi estante ĉi tie restis por partopreni al la aliaj ceremonioj. Kelkaj homoj kun forta imagpovo imagis ke iliaj mortintoj foriras al longa vojaĝo; sed mi, pensis ke ĉiuj vojaĝantoj estis jam mortintaj. Kia granda peko, ĉu ne?”

________
1 Oğuz Atay : esperante Oguz Ataj
2 raki : turka forta alkoĥolaĵo kun anizo, kiun oni drinkas dum manĝaĵoj.
3 Sevgi : la virino al kiun Selim rakontas la okazaĵon.

Tradukis Vasil Kadifeli 

 

Oguz Ataj (1934-1977)

oguz atayOguz Ataj estas unu el la nuntempaj verkistoj de Turkujo. Li naskiĝis en Kastamonu urbo en la jaro 1934 kaj kiam li estis kvin jaraĝa sia familio translokiĝis al la ĉefurbo Ankara. Li ricevis bonan edukadon kaj diplomiĝis el la “Fakultato de Civila Inĝenierio” de la “Istanbula Universitato”. Li poste fariĝis instruisto  en la “Istanbula Akademio pri Ŝtata Inĝeniero kaj Arkitekturo”. En 1975 li fariĝis docento. En la jaro 1977 li malsaniĝis pro cerba tumoro kaj kvankam li ricevis kuracadon en Britujo li ne saviĝis de la malsano kaj forpasis en la 13-an de decembro 1977 en Istanbulo.

Dum sia akademia vivo li verkis artikolojn en multaj gazetoj kaj revuoj en kiuj ankaŭ publikiĝis multaj de siaj intervjuoj. En 1970 li verkis sian unuan romanon “Tutunamayanlar” (Nesinteniĝeblaj) sed li sukcesis publikigi ĝin nur du jaroj poste en 1972. Tiu romano ricevis la premio “Premio de Turka Radio Televidilo por Romanoj”. Pro ĝia nekutima fikcio kaj strukturo la romano estis multe diskutata. Post unu jaro en 1973 li publikigis sian romanon “Danĝeraj Ludoj”.

Li kolektis siajn rakontojn en libro kun titolo “Korkuyu Beklerken” (Atendante la Timon). Li verkis romanon en kiu li rakontis la vivon de scientisto Prof.Mustafa Inan (1911-1967) sub la titolo “Bir Bilim Adamının Romanı” (Romano de iu Scientisto). Li verkis la teatraĵon “Oyunlarla Yaşayanlar” (Vivantoj pere de Ludoj). Li ne sukcesis fini sian grandan projekton “Türkiye’nin Ruhu” (La Spirito de Turkujo) pro sia frua morto.

Liaj verkoj post lia morto allogis intereson kaj ili estis multfoje publikigitaj. En la jaro 2005 la verkistino Yildiz Ecevit publikigis lian biografion sub la titolo “Ben buradayım” (Mi estas ĉi tie).

103. UK için Unesco mesajı

103UK

28 Temmuz – 4 Ağustos tarihleri arasında Portekizin başkenti Lizbon’da gerçekleşen 103. Uluslararası Esperanto Kongresine (UK) 75 ğlkeden 1.525 kişi katıldı. Kongrenin açılışına Unesco Genel Sekreteri sn. Audrey AZOULAY aşağıdaki mesajı gönderdi.

 

 

 

 


turka | tr | Türkçe

29 Temmuz 2018, Lizbon’da gerçekleşen
103. Uluslararası Esperanto Kongresi

için Unesco Genel Direktörü
bn. Audrey AZOULAY’ın mesajı

azoulayUluslararası Esperanto Birliğinin gerçekleştirdiği 103. Uluslararası Kongre’ye bu
destekleyici kelimeleri göndermekten dolayı mutluluk duyuyorum.

İber yarımadasının en batısında bulunan, değişik kültürlerin kesişme yolu üzerinde kurulmuş olan, büyük bir tarihe sahip, ve dünyaya açık, güzel şehir Lizbon’da bir araya gelmiş olmaktan dolayı şanlısınız.

Bu olağanüstü çerçevenin sizlere verimli bilgi alışverinde ilham kaynağı olacağından  dolayı hiç şüphem yok.

Bildiğiniz gibi Unesco uzun yıllardan beri Esperanto eğitimini desteklemektedir.
Organizasyonumuzun, Esperanto hareketi ile ortak değerleri paylaşıyor olduğu bir
gerçektir: barışçıl bir dünyanın kurulmasına dair umut, halklar arasında birlikte ahenkli
bir yaşam, kültür farklılıklarına saygı, sınırlar ötesi dayanışma.

Bu değerleri biribirine bağlayan şey dialog kurabilme yetisi, dinleme ve iletişimdir.
Diller, yani bu dialogu mümkün kılan vektör, gerçekleştirmemiz gereken ve
değerlerimizi de korumamız için gerekli olan bu amaca ulaşmanın, temel özünü
oluşturmaktadırlar.

Dilleri, ve özellikle de bildiğimiz gibi her iki haftada bir dilin yok olduğu nadir dilleri, yerel dilleri savunmak zorundayız – bu insanlık mirası için tamir edilemez bir kayıptır.
Eğitimde de çok dilliliği, sadece yeterli kamu politikaları ile değil, aynı zamanda
internetin sanal alanında da savunmalıyız, böylece tüm insan grupları dilsel ve kültürel
çeşitliliğini yaşamaya devam edebilecek; böylece herkes temel etnisitesinin sembolik
kaynaklarından kendi tarihini, kimliklerini çıkarıp öğrenebilecektir.

Buna kendini adama aynı zamanda sizin de görevinizdir.

Çünkü Esperanto dünyada kullanılmakta olan yüksek sayıdaki dilleri yok etmek
istemediğinden; tam tersi tüm dillere, ister azınlık ister çoğunluk olsun, saygılı olan bir
araç sunmaktadır, ve ekonomik, politik ve kültür hegemonyasından bağımsız olarak bir
dili kullanan insan gruplarının varlığını sağlamaya çalışmaktadır.

Esperanto konuşmak, diğer bağlantılardan uzaklaşmadan, kozmopolitik bilinç
düzeyine yükselmek, dünya vatandaşı olmak demektir.

Bu seneki kongrenizin seçili teması : “Kültürler, diller, globalleşme: şimdi nereye?”

Seçilmiş olan yön kesinlikle sizin Hareketiniz ve bizim Organizasyonumuzun uzun yıllar
boyunca gösterdiği şeydir: manevi insan mirasının: yani dillerin; bu önemli kısmını
kurtarma ve yaşatmaya çalışma konusuna daha fazla dahil olmak, dil çeşitliliğini
savunmak ve çok dilli eğitimi teşvik etmektir.

Bu şekilde, daha açık, daha fazla katılımcı ve barışçı bir dünya kurmayı başaracağız.
Ünlü ve bilinen dergimiz Unesco Courier ‘in de sloganı “Çok sesler, tek bir dünya” dır.
Sizlerinde bizlerinde ortak bu idealimizin tercümesi, kısa süre öncesinden beri
Esperanto dilinde de yayınlanmakta olan dergimiz “Unesko-Kuriero”nun üzerinde yazılı
olduğu gibi : “Multaj voĉoj, unu mondo”dur.

Son olarak, Kongrenizin başarısına, Unesco adına, yürekten iyi dileklerimi ifade etmek
istiyorum.

Audrey Azoulay
Unesco Genel Direktörü

– – –
El la Esperanto versio en la turkan tradukis Vasil Kadifeli, Turkujo.
Esperanto sürümünden Türkçeye çeviren Vasil Kadifeli, Türkiye.
Originalo franca: Message de Audrey AZOULAY, Directrice générale de l’UNESCO, à
l’occasion du Congrès mondial de l’association universelle d’Esperanto, Lisbonne, 29 juillet 2018:
http://www.linguistic-rights.org/unesco/2018-29-07-LISBONNE-Congres-esperanto-VfinalAZOULAY.pdf 


Kaynak: http://www.linguistic-rights.org/unesco/unesko.html#UNESCO_103aUK

MANOVRO – rakonto de Halikarnas Balıkçısı

Balikci0
Ĉi foje mi prezentos al vi rakonton de “Halikarnas Balikĉisi” aŭ la “Fiŝisto de Halikarnaso”1 kies vera nomo estis Cevat Ŝakir Kabaagaĉli (1886-1973). Sed antaŭ ol mi komencos kun la rakonto, mi prezentu unue al vi la verkiston. Anstataŭ fari tradukaĵon de lia biografio, pli bone estus traduki al vi la jenan artikolon pri la verkisto, kiun mi trovis en ĵurnalo.

tradukis Vasil Kadifeli

 

Fabelo de Bodrum! 2

Iuvespere mi sidas kontraŭ la maro en Bodrum urbeto kun amiko, kiu pensas ke politiko estas vera vivo, kaj ni parolas pri temoj pri kiujn ni ĉiuj parolas ĉiutage.

Mi komprenis ke ĉi tiu enuiga parolado plilongiĝos, do mi decidis demandi al li ion, kion li ankoraŭ ne studis kaj tiel ŝanĝi la direkton de nia babilado; montrante la palm arbojn malataŭ ni mi demandis, “Ĉu vi scias, kiu alportis ĉi tiujn palmojn ĉi tie?”.

“Mi ne scias” li respondis, “ili devas esti kreskintaj ĉi tie.”

“Ne,” mi diris. “ili ne kreskis ĉi tie, ilin alportis ĉi tien la Fiŝisto de Halikarnaso. Ĉu vi scias kiu li estas?”

“Mi pensas ke mi aŭdis pri li,” li diris.

“Jen, tiu viro alportis ilin ĉi tie. Ho, ne nur la palmojn, sed li ankaŭ alportis la kalao-florojn, kiujn ni nun nomas floro de novedzino, la bugenvilojn, la mimozojn, kaj ĝuste 45 diversajn specojn de plantoj. La alveno de mimozoj havas tre belan rakonton, ĝuste tiel, kiel la mimozoj mem. La Fiŝisto tradukante la novelon ‘Carmen’ de Prosper Mérimée, malkovris, ke la belaj nigraharaj hispanaj knabinoj portas branĉetojn de mimozo en siaj hararoj, do li sindemandis “kial la nigraharaj Bodrum knabinoj ankaŭ ne portu branĉetojn de mimozo en siaj hararoj?”. Li do alportis semojn de mimozo el Parizo kaj ilin plantis en la stratoj de Bodrum kaj ĉien, kie li trovis malplenan grundon. Pli poste en iu geedziĝfesto li rimarkis, ke kelkaj knabinoj estis portantaj branĉetojn de mimozo en siaj hararoj kaj li tiam ekflugis pro sia ĝojo.”

Balikci1

“Ĉu li estis botanikisto?” demandis mia amiko.

“Ne, li estis verkisto. Kaj li ankaŭ estis tiu, kiu unue alportis la semojn de grapfrukto en nia lando, do ni konatiĝis kun tiu eksterordinare bongusta frukto danke al li.”

“Ĉu vi provas diri, ke antaŭ li, ni ne sciis kio estis grapfrukto?”

“Ni ne sciis!”

En tiu punkto la interesemo de mia amiko kreskis: “Bone, sed kiel li alvenis al Bodrum urbeto ĉi tiu Fiŝisto?”

“Ĉi tiu estis donaco de la ‘juĝejoj de sendependeco’, kaj al Bodrum urbeto, kaj al la literaturo de Turkujo: “La Fiŝisto de Halikarnaso”. Ĝi estas tre interesa rakonto, mi tuj rakontos al vi,” mi diris.

La Fiŝisto de Halikarnaso aŭ laŭ lia vera nomo Cevat Ŝakir Kabaagaĉli naskiĝis en iu proksima loko, en Kreto insulo, nun parto de Grekujo, en la jaro 1886. Li estis filo de Ŝakir paŝao15 , kiu iam estis ankaŭ ambasadoro en Ateno. Do la junaĝo de la Fiŝisto plejparte pasis en Grekujo. Li poste studis en Oksfordo, kie li konatiĝis kun bela itala virino, nomita Agnezi. La Fiŝisto venigis ŝin al Turkujo, en granda bieno apud urbo Afjon, kie lia familio loĝis. Ŝakir paŝao kutimis kaŝi pafilojn en ĉiu parto de la domo, ĉar li timis, ke ĉiam kaj el ĉie subite povas ekaperi malamikoj.

Okazis enamiĝo inter Ŝakir paŝao kaj la itala virino Agnezi kaj tio fariĝis onidiro en la ĉirkaŭaĵo. Iam vespere la Fiŝisto komencis kvereli kun sia patro sur ĉi tiu temo kriante al li: ‘ŝi estas via bofilino, ĉu vi ne hontas?’. La patro neis ĉi tiun amaferon sed la kverelo pligrandiĝis kaj ambaŭ ekkaptis pafilon. La pafiloj ekpafiĝis samtempe sed la kuglo de la filo trovis la bruston de la patro. Laŭ la rakontoj skribitaj poste ni scias, ke Agnezi havis filinon de la Fiŝisto nomita Muttara. Post la okazaĵo ili revenis al Italujo kaj la patrino malpermesis al sia filino paroli pri ŝia patro. Muttara poste havis filinon nomita Ĉinzia, kiu poste rakontis, ke ŝia avino havis foton kun Ŝakir paŝao en Bujukada insulo en Istanbulo, kaj tiun foton ŝi ĉiam tenis en la kapo de sia lito ĝis sia morto.

15 JAROJ DA PUNO JE REMADO

La patromortiganto Cevat Ŝakir el la juĝejo ricevis 15 jarojn da “puno je remado” sed en la sepa jaro li malsaniĝis pro tuberkulozo kaj li estis liberigita.

En sia rakonto “Kompleto” (“Tekmil” en turka lingvo) en kiu li rakontas siajn memoraĵojn li tute ne parolas pri tiu okazaĵo. Ĉi tiu estis sekreto, kiun li rakontis al neniu. Post multaj jaroj, kiam li estis en Bodrum urbeto, korespondante kun Azra Erhat3 kaj kun kiu li enamiĝis dum li estis edziĝinta li skribis : “Post mi pafmortigis mian patron mi perdis fidon je mi. Mi ekde tiam pensas, ke mi nur estas mensogo.” (letero datita 19/12/1958)
Dum la unuaj jaroj de la nova respubliko li loĝis en Üsküdar kvartalo de Istanbulo, kaj li estis tre aktiva. Li verkis en la revuo “Semajna Bild-Revuo” (“Resimli Hafta Dergisi”) de Zekeriya Sertel, desegnis libro-kovrilojn, kaj tradukis verkojn el la okcidenta literaturo. Li scipovis sep lingvojn kaj por la turka literatura, tiuj klopodoj de la Fiŝisto estis tre gravaj.

Balikci2

En tiu tempo oni fondis la “juĝejojn de sendependeco”. La lando estis en milito pri sendependeco, homoj estis tre malriĉaj kaj multaj evitis la militservon. La ĉefstabestro Fevzi Ĉakmak plendis al Mustafa Kemal4 , ke ili ne vestigas soldatojn sed la popolon. Tiuj, kiuj prenis la novajn milit-vestojn tuj eskapis la servon kaj revenis hejmen. Do tiuj juĝejoj tre facile verdiktis al mortopuno.

Cevat Ŝakir en tiu tempo verkis artikolon: “Kiel, tiuj kondamnitaj al mortopuno mem iras al ekzekuto?” kaj en la sama tempo okazis la ribelo de Ŝejko Sait5.

Pro tiaj ribeloj la registaro fondis la “Orientajn Sendependecajn Juĝejojn”. En Ankara urbo estis juĝejo gvidita de tri jugistoj kies ambaŭ tri nomoj estis “Ali” do oni nomis ĝin la “La Divano6 de tri Ali-oj

“RIGARDU LASTFOJE AL ISTANBULO, NI NENIAM REVENOS HEJMEN”

Ambaŭ Cevat Ŝakir kaj Zekeriya Sertel estis senditaj al la “Divano” pro “kuraĝigo de popolo al ribelo”. Zekeriya en la trajno sur la vojo al Ankara diris al Cevat Ŝakir “Rigardu lastfoje al Istanbulo, ni neniam revenos hejmen”. La juĝisto Kel Ali demandis mortopunon por ili, sed la jugisto Kılıĉ Ali kontraŭis tion kaj finfine la Divano punis ilin je tri-jara “puno en kastelo“. Zekeriya estis sendita al la kastelo en Sinop urbo, Cevat Ŝakir al la kastelo de Bodrum urbeto.

El Ankara li atingis Izmir urbon relative facile dum en la superrigardo de du soldatoj. Sed tiam ne estis vojo el Izmir al Bodrum urbeto. Oni kutime veturis tien per ŝipo. Tamen ĉar li estis kondamnito kaj eble la registaro timis ke li plonĝos en la maron kaj naĝos ĝis iu greka insulo, oni alkondukis lin al Bodrum urbeto tra montoj kaj kampoj. Post monatoj ili atingis Milas urbon, kaj de tien ili atingis Bodrum urbeton.

“ANSTATAŬ MI MORTU KAJ KUŜU SUB POSTVIVA LUMO, MI VIVOS EN BODRUM SUB SUNLUMO”

Kiam li atingis la Bodrum urbeton kaj vidis la belan ĉirkaŭaĵon li diris al si mem “anstataŭ mi mortu kaj kuŝu sub postviva lumo, mi vivos en Bodrum sub sunlumo”. Je lia bonŝanco la statestro de la urbeto estis bonkora homo kaj anstataŭ malfermigi lin en Bodrum kastelo li permesis, ke li loĝu en malgranda sed bela dometo en la merkat-strato de la urbeto por kio li devis pagi 25 kuruŝojn7 kiel monata luo.

Li pensis ke li venis al Paradizo kaj ekde tiam li koloriĝis per la “bluoj” de Bodrum!

Balikci3

Li verkis, li malkovris la golfetojn, li interesiĝis pri plantoj, li fiŝis, li aĉetis boateton, kelkfoje li perdiĝis en la bluoj. Post iom da tempo li fariĝis “fiŝo-viro en la maro, arbo-viro sur la tero”. Li trovis librojn pri plantoj, legis kaj esploris. Li korespondis kun homoj en Eŭropo pri plantoj, petis semojn, trovis plantidojn kaj arbidojn kaj ilin plantis ĉie en Bodrum urbeto kaj poste zorgis pri ili kune kun la tuta popolo de la urbeto.

Sed tiam la ŝtato decidis ke li kompletigu la reston de sia puno en Istanbulo, do li vole-nevole revenis al Istanbulo sed liaj okuloj kaj pensoj restis en sia malantaŭo. Post kiam lia puno finiĝis li tuj forkuris al Bodrum. Ĉi tie li edziĝis por duafojo, fariĝis ĝardenisto en la municipo, naskis infanojn, sed kiam ilia aĝo atingis la lernoaĝon li devige forlasis Bodrum kaj ekloĝis en Izmir.

En Izmir li fariĝis la unua ĉicerono de Turkujo. Pro tio oni nomas lin “la patro de ĉiceronoj” (“pir-i rehberan” en malnovturka lingvo). En la jaro 1945, li skribis leteron al siaj korespondantoj kaj amikoj, verkistoj, poetoj, pentristoj ktp kaj invitis ilin alveni en iu specifa dato en Izmir, kaj promesis al ili, ke se ili venos, li ilin alkondukos al la “vojo de Paradizo!

LA BLUA VOJAĜO EL IZMIR

Al sia alvoko respondis Sabahatin Ejuboglu, Bedri Rahmi, Sabahatin Ali, Samim Kocagoz, Fuat Erol Keskinoglu kaj Necati Cumali8 kaj ĉiuj alvenis al Izmir en la sama specifa dato.
Ili ŝarĝis boaton per pano, fromaĝo, akvo, kringoj, tabako, kaj multe da rakio9 kaj tiel elnaviĝis el Izmir al la Egea maro. Dum la vojaĝo ili ne legus gazetojn, nek aŭskultus radiojn, nek ili albordiĝus sur la tero krom se okazus io grava, tiel ili haltus ĉiujn ligilojn kun la mondo kaj tiel ili vojaĝus ĝis Bodrum kaj do perdiĝus en la “Blua Paradizo”.

Kaj tiel okazis.

Poste ili ripetis tiujn vojaĝojn en ĉiu nova jaro. Al tiu grupo aliĝis Azra Erhat, kun kiu li enamiĝis, kaj kiu poste verkis la libron “Blua Vojaĝo”. Ekde tiam okazas tiaj vojaĝoj en la Egea Maro kaj homoj dum multaj tagoj restas en boatoj sur la maro sen paŝi sur la teron kaj ĝuas la naturon. Tiel la nomo “Blua Vojaĝo” enradikiĝis en nia lingvo.

Balikci4

Je tiu punkto mia amiko miris kaj haltis min.

“Sed de kie vi ĉiujn ĉi scias?” li demandis.

“Tiuj informoj tute ne estas sekreto… multaj el tiuj troviĝas en la libro “Blua Forpelado” de la Fiŝisto mi respondis.

“Do, eku por aĉeti tiun libron por mi” li diris kaj ni ekstaris por trovi librovendejon en Bodrum urbeto.

Muhsin Kizilkaya

Fonto : https://www.haberturk.com/yazarlar/muhsin-kizilkaya-2291/2039215-bir-bodrum-masali

 

MANOVRO
Rakonto de Fiŝisto de Halikarnaso

Dum la nokto dek, dek vin fiŝboatoj ĉirkaŭis la dezertan insulon en nia proksimo kun siaj retoj. En tagiĝo ili per siaj tuta forto premante la remilojn kaj kantante popolajn kantojn komencis eltiri la retojn.

Tamen, kvankam ĉiutage la kantoj kunfandiĝis dolĉe en la bluoj, en tiu tago ili estis fandiĝantaj tuj elirante la lipojn. Estis maltrankvilo en la aero, kaj premo kolapsanta en la koroj.

Iu maljunulo diris:

“Hodiaŭ la mevoj ne flugas super la boatoj. Rigardu! Ili revenas al siaj nestoj. Jen! Tiu estas signo de io malbona”.

En la ĉirkaŭaĵo estis stato de stranga dezerteco. Ĉiuj fariĝis okuloj kaj oreloj. La silentanta maro estis atendanta ŝtormon. La fiŝistoj okulumis la vastan horizonton rapide kaj demandis unu al la alia “de kie la ŝtormo eble eksplodos?”.

En tiu tago ili jam kaptis grandan kvanton da fiŝoj: “istavrit, mercan, izmarit, melonas10 ktp.

La deponejoj de la boatoj estis grandparte plenaj kaj en ili oni povis facile rimarki tiun vivan kaj bolantan arĝentkoloran amason da fiŝoj. Yavaŝoglu, la kapitano de Mevo (“Marti” en turka) ekkriis: “Ni hastu amikoj!

Liaj brovoj estis kuntiritaj.

Oni klare aŭdis muĝetojn, kiuj venis el la nord-oriento kvazaŭ oni fingrumis tamburon. La fiŝistoj komencis eltiri la retojn rapide en la boatojn kun timo pri perdo de siaj vivoj kaj posedaĵoj.

La ŝnuroj en la tuta ŝiparo, de boato al boato, komencis krii ŝajne pro doloro.

Fortranĉu la retojn!” Li ripetis la ordonon. Oni tiris la tranĉilojn. La maristoj fortranĉis la retojn ŝajne ili estis tranĉantaj siajn vejnojn. La retoj kiuj estis ŝarĝitaj kun fiŝoj de ruĝa, blua, verda koloroj, kaj kiuj estis la sola monda propraĵo de multaj malriĉaj fiŝistoj enprofundiĝis en la maron. Hurlis la bobenoj de la veloj. Mallongaj sirenoj pri ŝtormo, kaj la ruĝaj veloj de ŝtormo leviĝis frapante kaj ŝvelante pro la ventego. Kiam la ruĝa ŝtormveloj leviĝas, tio estas signo pri viv-batalo en tiu amara maro.

Balikci5

La unuaj gutoj de pluvego jetiĝis sur la maron kiel fumoj. Ili preskaŭ forŝirus la velojn, kaj la jardojn el sur la mastoj, la vestojn kaj la harojn de la fiŝistoj. La boatoj ŝajnis al virinoj kun siaj longaj jupoj flugantaj sur ŝiaj kapoj pro la forta vento. Ili estis antaŭkurantaj en la ŝtormo, forfuĝantaj kiel ajn pli rapide ili povis, ĉirkaŭantaj de fortaj ŝprucoj kaj fumoj de la marakvo kaj de pluvego.

Estante antaŭ la ŝtormo, la granda Provezza11 , la imperiestro de la sudo, ili devus kuri, ĉu al morto ĉu al saviĝo, sed ili devus nur kuri.

Kvankam en tiu horo la laboro de la fiŝistoj en ĉiu boato estis super iliaj fortoj, tamen ili provis resti kune kaj kiel eble plej proksime al la aliaj boatoj. La ŝipanaro kun granda forto provis malplenigi la boatojn per kio ajn ili trovis, eĉ kun potoj kaj kaseroloj. La boatoj en kiuj estis granda ŝarĝo da fiŝoj, estis pli malalataj sur la maro kaj ili ne nur ricevis la akvoŝprucojn sed ankaŭ la ondojn mem.

La fiŝojn en la maron!” oni kriis. Kaj la fiŝistoj forĵetis en la maron, kaj la retojn, kiujn ili provis savi, kaj la fiŝojn el la deponejoj. La rondiranta pluvego kvazaŭ ĝi estis ludturbo, ekspluatis ankaŭ la marakvon kaj forĵetis ĝin sur ili kiel grandaj ŝtofoj per la murmurego de mil vagonaroj.

La Mevon de Yavaŝoglu oni taksis malbenitan. Ekde ĝia konstruo ĝi kvarfoje renversiĝis kaj dronigis naŭ virojn. Estis io mankanta en ĝia konstruo, aŭ iu fuŝaĵo en ĝia strukturo sed neniu sciis kie ĝi estis kaj oni taksis la boaton tre malfidinda. Ĉu Yavaşoğlu manipulus iomete pli aŭ malpli la direktilon, nur tiom, kiel la larĝeco de haro, aŭ ĉu li apartigis siajn okulojn el la maro dum sekundojn, ĉi tiu povus esti kialo por ke la tuta ŝipanaro droni en la maro. Jen, ĵus la pobo de la boato leviĝis super la akvo kaj la direktilo estis senfunkcianta, do la boato turniĝis kaj ĝia flanko kontraŭis la ondojn. Yavaŝoglu grincis siajn dentojn. Li devus batali kaj kun la ŝtormo kaj kun la boato.

La dek kvar jara filo de Yavaŝoglu, Mehmet, estis malleviĝanta sin en la fundo de la masto kaj tenanta la ŝnuron de la sekuriga velo firme en sia mano. Liaj okuloj estis sur lia patro, kies ĉiu signalo povus esti afero pri vivo aŭ morto. La patro ekkriis “liberigu la sekurigon!”. Mehmet liberigis la ŝnuron. La jardo rapide malleviĝis ĝis nivelo de la kapo de lia patro. Alia ondo venis el la anataŭo kaj forĵetis la pobon de la boato sur la aero. La knabo pensis ke sia patro estis fluganta en la aero kun la direktilo enmane. Gurrr! Aŭdiĝis sono kaj la ondo preterpasis sub la boato.

Nun la knabo vidis ke lia patro estis profundiĝanta en ia foso kune kun la pobo de la boato. Li kriis “Paĉjo!” sed Yavaŝoglu denove leviĝis supren kun kapturniganta rapideco. La Mevo daŭrigis sian flugon.

De tempo al tempo aŭdiĝis homaj krioj, kiujn la oreloj povus apartigi de la ŝtormo. Tio eble signifis, ke estis homoj en la maro dronantaj. La akvoj kaj la ŝaŭmoj disĵetiĝis ne nur el la maro sed ankaŭ el la ĉielo. Ekde nun la boato estis flosanta en la mezo de ia nigra koŝmaro. Super ili ŝajnis, ke ne nuboj sed karceroj fendiĝis kaj el ĝiaj renversitaj krutaĵoj eljetiĝis fajroj kaj flamoj. Ĝuste tiam per pluvego de fajro la boato eksaltis du fojojn kaj la Mevo komencis flosi kun sia karino supre.

Yavaŝoglu venis supren al la surfaco de la maro kaj rigardis ĉirkaŭen. Estis du aliaj homoj kiuj tenis sin el la boato. Kie estis la alia? Li scivolemis se lia nura filo jam perdiĝis. Sed sentis malhonoron elvoki unue la nomon de sia filo, do li elvokis la nomojn de la aliaj du viroj kaj ekkriis “Ĉu vi estas ĉi tie?” li poste ekkriis “Mehmet, mia filo ĉu vi ankaŭ estas ĉi tie?

Mi estas ĉi tie paĉjo!” respondis la filo. Yavaŝoglu kriis al la aliaj “Tenu vin forte!

En tia vetero estis normale ke oni dronu sed ĉiuj tenis sin per siaj palmoj, fingroj, ungoj kaj dentoj sur la boato. Por vivi unu plian sekundon ili penis teni sin unu plian sekundon. “Helpu!” ili kriis per doloro de bestoj, kiuj timege krias sub la tranĉilo, kiu forblovos sian konscion post iu momento. “Helpu!” ili kriis. Post iom da tempo iliaj dentoj klakadis, kaj iliaj okuloj ne plu povis vidi pro la sala marakvo. Subite la ĉielo tordiĝis kaj brilis, ili vidis alian boaton venontan sur ili. “Savu nin!” ili amare petegis.

La venonta boato estis Sopiro (“Ümit” en la turka) . Ili rekonis la ŝipestron Habip Kaptanli en la direktilo. Sed la boato preterpasis ilin je 20 metrojn for kaj tiuj en la boato turnis la kapon kaj rigardis al ili. Ili rigardis al tiujn, kiujn ili forlasis en ilia nigra destino en la maro. Krio de veo elvenis el iliaj lipoj. Sed provi savi tiun en la maro signifis droni mem sen sukcesi savi ilin. Per tiu vea krio ili ŝajne petis pardonpeton, ke ili forlasis iliajn amikojn al ilia destino. Denove alia homa krio sonis iom fore. Denove la ĉielo fajris. Ili vidis, ke la Marbirdo (“Denizkuŝu” en la turka) estis venanta sur ili. Ĝin stiris Ateŝoglu. Dum tridek jaroj li kun Yavaŝoglu fiŝkaptis kune, kaj vivis kaj bonajn kaj malbonajn tempojn kune. Ateŝoglu kun larmoj en siaj okuloj kuraĝis fari tion, ke la aliaj ne povis decidis. “Orsa!12 li kriis kaj premis la direktilon. Turniĝis la Marbirdo kaj kontraŭis la ondojn pere de sia flanko. Estis granda frenezaĵo diri “orsa” en tia vetero. Sed en la direktilo estis Ateŝoglu. Denove la boato leviĝis denove ĝi stumblis. Li rigardis ĉirkaŭen. La ĉielo fulmis. Li sukcesis vidi la Mevon iom fore. Sed alproksimiĝi al ĝi signifis kolizii kun ĝi kaj dispecigi ĝin. Ĝi preterpasis la Mevon. Kun megafono li kriis al ili:

“Tenu vin firme amikoj, ni venos denove!”

Li denove faris “orsa”n. La boato turnis ĉirkaŭ si kiel ludturbo. Ĝi leviĝis al la okulo de la ŝtormo, kej denove malleviĝis. Sed oni ne plu vidis la Mevon. Kiam denove fulmis la maristo en la pruvo kriis “tie ili estas!” kaj montris al ilia direkto.

Ateŝoglu ordonis “En ambaŭ flankoj de la boato restu po du maristoj kaj ĉiu malfermu siajn kvar okulojn! Tiun manovron ni ne povos ripeti. Unu maristo restu apud la sekurigo kaj kiam mi krios ‘majna’13 li faru tiel!

La Marbirdo saltis kiel sago sur la Mevon. Pro la premega vento la tuta ŝipo grinĉis kiel la ostoj de homo mortanta en turmento. Kvin metrojn je la Mevo li kriis “Majna!” per sia tuta forto. La Mevo tiam estis sur la supro de ondo. Kiam ĝi estis malleviĝanta Ateŝoglu kriis “Hisa!14 kaj la jardo leviĝis supren kaj la velo ŝajne disĵetiĝis pro la vento. La Marbirdo ŝajne vipita, leviĝis supren kaj surbordiĝis al la Mevo. Ateŝoglu kriis “Prenu ilin en la boaton!” La maristoj de la Marbirdo klinis sin el la boato ĝis sia talio kaj ekkapttis siajn amikon pere de iliaj hararoj, brakoj, makzeloj, kaj tiris ilin en la deponejo de la boato kvazaŭ ili estis fiŝoj. La Marbirdo kiel najtingalo kiu rapide sin turnas sur la akvo kaj ekkaptas akvon per sia flugilo, sukcese ekkaptis la kvar virojn el la maro. Ateŝoglu denove kriis “Kiom?”. Iu maristo respondis “tri”. La ŝipestro de Mevo ekkriis “ni estas senmankaj”.

Ĝi ne estis tempo por konsoli unu la alian kaj diri “ho ve”, “domaĝe”, “resaniĝon” ktp. La Marbirdo kun sia ruĝa velo enigis la karceran nigrecon de la vetero kaj malaperis en la direkto de la tero.

Fiŝisto de Halikarnaso
(Cevat Şakir KABAAĞAÇLI) (1886-1973)

Fonto: https://www.liseedebiyat.com/hikayeler/5581-manevra-halikarnas-balikcisi.html

 

_________
“Halikarnaso” la malnova nomo de Bodrum urbeto en la suda parto de Egea maro.
“Bodrum” urbeto kiu nun estas turisma kaj perdis sian belecon pro la troa konstruaĵoj.
“Azra Erhat”turka verkistino kaj arkeologisto (1915-1982)
“Mustafa Kemal (Atatürk)”la fondinto de la turka respubliko post MM I kaj la milito de sendependeco.
5 “ribelo de Ŝejko Sait” kurda ŝejko kiu rebelis kontraŭ la nova regimo.
6 “Divano” kanapo kaj ankaŭ stata konsilantaro aŭ juĝejo en la Otomana imperio.
7 “kuruŝo” estas 1/100 de la turka monunuo, liro.
8 Turkaj verkistoj, poetoj, pentristoj, ĵurnalistoj ktp
9 “rakio” turka alkoholaĵo je 40-45 gradoj kaj kun forta aromo de anizo.
10 Tre konataj fiŝoj kies nomojn mi ne sukcesis traduki al Esperanto.
11 “Provezza” estas nomo por la grandaj ŝtormoj en Egea maro.
12 “Orsa” movi la velojn kiel elble pli proksime al la vento por subite turni la velŝipon.
13 “Majna” mallevi ion malrapide. Ĉi tie mallevi la jardon liberigante la sekurigan ŝnuron.
14 “Hisa” levi la jardon supren.
15 “paŝao” Otomana provincestro aŭ altrangulo

Esperanto Günü – 26 Temmuz 2018

Niçin Esperanto Günü?
http://www.linguistic-rights.org/tr/Esperanto-Gunu.html

Esperanto gunu

Önemli Esperanto Dergileri

Esperanto dünyasındaki önemli dergilerden bazılarını aşağıdaki listede bulabilirsiniz. Aklınızda olması gereken şey bu dergilere abone olurken kağıt yerine bazılarına elektronik formatta üye olup daha düşük bir fiyat ödeyebilirsiniz. Ayrıca çoğunda Türkiye için çok daha düşük bir fiyat uygulanmaktadır. Listedekiler Avrupa fiyatlarıdır. Belirtilen fiyatlar da genelde 2017 veya 2018 yılına dair fiyatlardır.


Beletra Almanako (BA)
Dergi 01Derginin konusu Edebiyat. İlk olarak 2007 Eylül ayında yayınlandı. Değişik köşeleri var, orijinal veya çeviri, şiir, düz yazı (kurgu veya değil), makaleler, kritikler, tiyatro vs. Yayıncısı Ulrich Becker (Mondial yayınevi, NewYork), editörü Jorge Camacho, Probal Daŝgupto ve István Ertl.

Yılda 3 sayı, her biri 140-176 sayfa arasında, A5 boyutunda, yıllık abonelik 36 €

Örnek için tıklayınız

 


Esperantista Vegetarano
Dergi 02“Tutmonda Esperanta Vegetarana Asocio (TEVA)” yani Dünya Esperanto Vejetaryen Derneği’nin organıdır. Yayıncısı TEVA yani derneğin kendisi.  Editörü Jozsef Nemeth. İlk yayınlanışı 1914.

Yılda 2 sayı, A5 boyutunda, yıllık abonelik 20 €

Örnek için tıklayınız

 

 


Esperanto
Dergi 03“Universala Esperanto-Asocio (UEA)” yani Uluslararası Esperanto Derneği’nin resmi yayın organıdır. İçinde kongreler, strateji, çeşitli ülkelerdeki Esperanto hareketine dair yazılar bulunur. Ayrıca Esperanto dünyasındaki yeni kitaplar hakkında bilgi verir, genelde kitap kritikleri dahil. Yayıncı UEA nın kendisi (Hollanda). Editörü Dmitrij Ŝevĉenko, Anna Striganova. İlk olarak 1905 yılında yayınlandı.

Yılda 11 sayı, her sayı 24 sayfa, boyut A4, yıllık abonelik 41 €

Örnek için tıklayınız


Etnismo
Dergi 04“Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj (IKEL)” yani Uluslararası Etnik Hürrüyetler Komitesi’nin yayın organıdır. Dünyadaki azınlık halklar konusunda çok detaylı makaleler içerir. yayıncısı IKEL ‘in kendisi, editörü Nicole Margot. İlk olarak 1976 yılında yayınlanmıştır.

Yılda 2 sayı, her birisi 36-40 sayfa, boyutu A4, yıllık abonelik 20 €, öğrenci ve emekliler için 10 €

Örnek için tıklayınız

 


Internacia Pedagogia Revuo (IPR)
Dergi 05IPR “Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI)” yani Uluslararası Esperanto Öğretmenleri Birliği’nin dergisidir. İçeriği Esperanto eğitimine dair rapor ve makaleler bulunur. Yayıncısı ILEI’nin kendisi. Editörü  Jozefo Németh. İlk olarak 1971 yılında yayınlandı.

Yılda 4 sayı, 44 sayfa, a% boyutunda, yıllık abonelik, kağıt ortamda 20 €, pdf olarak 10 €, “Juna Amiko” dergisi ile birlikte kağıt ortamda 32 €.

Örnek için tıklayınız


Israela Esperantisto
Dergi 06“Esperanto-Ligo en Israelo (ELI)” yani İsrail Esperanto Birliğinin yayın organıdır. Editörü Amri Wandel. İlk olarak 1959 yılında yayınlandı.

Yılda 2 sayı (yaz ve kış), yıllık abonelik 10 €

Örnek için tıklayınız

Not: Bir çok ülkedeki Dernek ve Birlik’lerin kendi yayın organları bulunmaktadır. Bu derginin çok eski bir geçmişi olduğundan burada verilmiştir.

 


Kontakto
Dergi 07“Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO)” yani Dünya Esperanto Gençlik Organizasyonu’nun sosyal ve kültürel magazinidir. Yayıncı “Universala Esperanto-Asocio (UEA)” (Hollanda). Editörü Rogener Pavinsky. İlk olarak 1963 yılında yayınlanmıştır.

Yılda 6 sayı, 24 sayfa, A4 boyutunda,  yıllık abonelik 25 €

 

 

 


La Gazeto
Dergi 08Amacı Esperanto konuşanlara Esperanto’nun dünya konseptine bir şekilde uygun olan, mümkün olduğu kadar propaganda olmayan, medeniyetin her çeşit temel yönlerine dair, güvenilir, şimdiki veya geçmiş zaman haberleri aktarmaktır. Yayıncısı Esperanto-Klubo de Metz (Fransa). Editörü Eŭgeno de Zilah. İlk olarak 1985 yılında yayınlanmıştır.

Yılda 6 sayı, 32 sayfa, B5 boyutunda, yıllık abonelik 32 €

 

 


La Jaro
Dergi 09“Monato” dergisinin yıllık cep ajandasıdır. Yayınlayan “Flandra Esperanto-Ligo (FEL) “(Belçika)

YIlda 1 sayı, 80 sayfa, A6 boyutunda, ücreti 6.5 €

 

 

 

 


La Kancerkliniko (LKK)
Dergi 10“La Kancerkliniko” kendisini “dengesiz” ve “skandal yaratan” olarak tanımlayan ve çok çeşitli içeriği olan, hikaye, şiir, karikatür vs, sosyal ve politik konularla, Esperanto dünyasındaki haberler hakkında yorum yapan bir dergidir. Yayınlayan ve editörü Ĵak Lepŭil’ (Fransa). İlk olarak 1976’da yayınlandı.

YIlda 4 sayı (+1 ek sayı, genelde edebiyat ile ilgili), 32 sayfa, A4 boyutunda, yıllık abonelik 26 €

 

 


Language Problems and Language Planning (LPLP)
Dergi 11Bu dergi John “Benjamins Publishing Company” ile “Center for Research and Documentation on World Language Problems” tarafından ortak olarak yayınlanmaktador. Dil politikası, planlanması ve dilbilimin sosyal yanları hakkında bir dergidir. Makaleleri genelde ingilizce olsa bile farklı dillerdedir. İlk yayın tarihi 1977’dir. Daha önceleri 1966’dan beri Mouton tarafından yayınlanan ve editörleri Victor Sadler (1969–1972) ile Richard E. Wood (1973–1976) olan “La monda lingvo-problemo” adlı dergi vardı. Şimdiki derginin editörü Humphrey Tonkin (Hartford Üniversitesi). Yayıncısı John Benjamins Publishing Company (Hollanda).

 

Yılda 3 sayı, 116 sayfa, yıllık abonelik 70 €

Örnek için tıklayınız


La Ondo de Esperanto
Dergi 12Esperantizmin farklı kamplarına dair rapor ve fikirlerini içeren çok iyi redakte edilen bir dergidir. BUnun dışında edebiyat ve kültür sayfaları ile sürekli birlikte çalışan çok iyi bir ekibe sahiptir. Yayıncısı Sezono (Rusya), editörü Alexander Korĵenkov. İlk yayınlanma tarihi 1909, tekrar kuruluşu 1991.

Yılda 11 sayı + yıl sonunda bir edebiyat eki vardır, 48-60 sayfa, A4 boyutundan pdf ve epub olarak yayınlanmaktadır, yıllık abonelik 15 €

 

Örnek için tıklayınız


Literatura Foiro
Dergi 13Bu dergi “Kooperativo de Literatura Foiro”nunyayın organıdır. Çok ilginç içerikleri olan genel bir kültür dergisidir. Büyük kısmı edebiyat ile ilgilidir ama daha fazla şeyler de vardır. İçinde LF-Koop’un bakış açısına dair bir çok yazı da bulunmaktador.  Yayınlayan LF-Koop (İsviçre). Editör Carlo Minnaja. İlk olarak Monto 1970 yılında yayınlanmıştır.

Yılda 6 sayı, 56 sayfalı, A5 boyutunda, yıllık abonelik (kağıt ortam için) 45 €

 


Monato
Dergi 14Bağımsız bir magazin dergisidir. İçinde politika, ekonomi, kültür, ve modern hayata dair her şey hakkında raporlar, tartışmalar ve makaleler vardır. 45 ülkeden 100’e yakın katkıda bulunan kişi vardır. Esperanto dünyasının en tavsiye edilecek dergisidir. Yayınlayan Flandra Esperanto-Ligo (FEL) (Belçika), Editör Paul Peeraerts. İlk olarak 1980’de yayınlanmıştır.

Yılda 11 sayı, 28-32 sayfa, A4 boyutunda. Yıllık abnelik (kağıt ortamda) 57 €

Örnek için tıklayınız


Sennaciulo
Dergi 15İki ayda bir yayınlanan “Sennacia Tutmonda Asocio (SAT)”ın gazetesidir. Üye olunduğunda yılda bir yayınlanan Sennacieca Revuo adlı dergi de gönderilmektedir. Yayıncı “Sennacia Tutmonda Asocio”, Editör – ekip. ilk olarak 1924’te yayınlanmıştır.

Yılda 6 sayı, yıllık abonelik 30/15 € (kağıt /elektronik ortamda)

Örnek için tıklayınız

 


Heroldo de Esperanto (HdE)
Dergi 16Esperanto dünyasının en eski yayın organlarından birisidir. İlk olarak 1920 yılında yayınlanmıştır. Çok sayıda el değiştiren dergi en son LF-Koop tarafından yayınlanmıştır. Üç haftada bir yayınlanan A3 formatında siyah beyaz bir gazetedir. 2016 yılında gazeteyi Brezilyadan Fabricio Valle, LF-Koop’tan satın alıp modern renkli bir gazete haline getirmiştir, ancak aylık olarak yayınlanma hedefine henüz ulaşamamıştır. Gazetenin şu anda hem bir blogu hem de ülkeye göre farklı iki sayfalık bir eki vardır (bu ek henüz çok az sayıda dilde yayınlanmaktadır).

Yılda 12 sayı, 16 sayfa, A3 formatında, yıllık abonelik (sadece kağıt ortamda) 59 €


Turka Stelo
TS 31Aylık yayınlanan, ücretsiz , hem PDF hem ePUB formatlarında sadece elektronik ortamda dağıtılan bir dergidir. Amacı Esperanto öğrenenlere Esperanto dünyasından muhtelif yazılar, hikayeler, şiirler, haberler, bilimsel yazılar, bulmaca, fıkralar vs aktarmak, böylece her ay kişinin okuyacak bir şey bulmasıdır. İlk yayın tarihi Ocak 2016’dır.

Yılda 12 sayı, 32 sayfa, A4 formatında, yıllık abonelik 0 € (PDF + ePUB)

Örnek için tıklayınız

 


Genel kaynak: http://victorsole.com/esperanto/perado/

 

Önemli Esperanto Blogları

Esperanto dünyasında neler oluyor? Esperanto yazıları mı okumak istiyorsunuz? Politika hakkında, bilim hakkında, Esperanto’nun kendisi hakkında, kongreler, buluşmlar, röportajlar, hikayeler mi? hatta bunları sesli olarak dinlemek de mi istiyorsunuz? İşte size aşağıda takip edebileceğiniz bazı önemli Esperanto Blogları:

Blogo01Libera Folio
http://www.liberafolio.org/
Aslinda blog’dan ziyade bir gazete ve içeriği Esperanto dünyasında olan bitenleri aktarmak için yazılar içeriyor. Çoğu zaman UEA ve diğer Esperanto kuruluşlarını eleştirerek de yapıyor bunu.

Blogo02Scivolemo
https://scivolemo.wordpress.com/
İçeriği bilimle ilgili yazılardır. Uzay, genetik, fizik, kimya, evrim vs vs. Yazılardaki dil çok çok kaliteli olmasa da en önemli bloglardan birisi.

Blogo03Stela ĉiam nur kritikas
https://stelachiamnurkritikas.wordpress.com/
Anadili Esperanto olan çok az sayıda kişilerden birisi, Stela adlı esperantist hanımın, genelde Esperanto’daki buluşmaları, Esperantist’lerle ilgili görüşmelerini içeren bir blog. Biraz fazla eleştirel ve zaman zaman yazıları anlaşılmaz olabilen bir blog çünkü Esperanto dünyasındaki olayları bilmek gerek.

Blogo04Le Monde Diplomatique en Esperanto
http://eo.mondediplo.com/
Konusu, politika kaj toplum. Gerçek FRansız “Le Monde Diplmatique” gazetesinin Esperanto sayfası. İçeriğini MAS grubu hazırlıyor. Yazılar çok detaylı ve dili oldukça üst seviyede, yazarlarının ve çevirmenlerinin çoğu sol görüşlü.

Blogo05Egalecen
https://egalecen.org/
Bu blog’da Feminism ve LGBTE konularında yazıları var. Bazı yazılar güzel olsa da bazıları çok tartışılabilir.

 

Blogo06Aktualaĵoj de Scienca Revuo
https://teamoisae.wixsite.com/isae ve https://aktuale.scienca-revuo.info/
Uluslararası Esperanto Bilim Derneğinin (ISAE) sayfaları. Bir yerde Esperanto Bilim adamları odası gibi bir dernek. Bilim adamları veya ilgilenenler buraya abone olarak destek olabilir. Konusu tamamen bilimsel yazılar. Scivolemo bloguna benziyor ama daha ciddi.

Blogo07Esperanta Retradio
http://esperantaretradio.blogspot.ie/
Her çeşit toplumsal yazılar var, müzikten bilime, hikayeden, şiire. Ayrıca yazıları sesli olarak da dinleyebiliyorsunuz, bu da kulağınızı alıştırmak için işe yarar. Esperanto dünyasında çok önemli bir blog. Bloga en büyük katkıda bulunan esperantist Brezilya’lı harika konuşmacı esperantist Paulo Sergio Viana.

Blogo08Neniam Milito Inter Ni
http://neniammilitointerni.over-blog.com/
İçeriği politika. Genelde Fransa’daki dünya haberlerinden tercüme edilerek hazırlanıyor. Türkiye hakkında bile yazılar geçiyor zaman zaman. Yaklaşımı dünya barışı ama tabi ki haberler doğal olarak her çeşit olayı ve şiddeti içeriyor. Günde bir iki yazı yayınlanıyor. Dezavantajı web sayfasının pek güzel olmaması.

Blogo09Esperanto.Blog
https://esperanto.blog/
İçeriği dünyadan haberler, ama ciddi haberler değil genelde aktuel, komik, okunması kolay haberler. Her gün bir yazı yayınlanıyor

 

Blogo10El Popola Ĉinio
http://www.espero.com.cn/
Uzun yıllar aktif olan bir Çin blogu. Genelde Çin’den haberler veriyor ve bunlara dışarıdan görülmesi istenildiği şekilde yer veriyor. Tabi ki Esperanto konusunda da yazılar oluyor. Dili oldukça kolay. Propaganda da olsa içinde çok ilginç şeyler oluyor.

Blogo11La Balta Ondo
http://sezonoj.ru/
Esperanto dünyası ile ilgili haberler içeriyor. Aslında önemli bir kaç dergiden biri olan  “La Ondo de Esperanto” adlı derginin blog sayfası. Buraya özel yazılar olduğu gibi dergiden de bazı yazılar yayınlanıyor.

 

Blogo12Teo kaj Libroj
https://teokajlibroj.wordpress.com/
Irlanda’lı Esperantist Robert Nielsen’in her konuda önemli yazıları olan bir blog. Bu yazıda size listeledigimiz bloglar da kısmen bu blog’daki bir yazıdan alınmıştır.

Blogo13Blog de Paulo
https://blogdopaulosergioviana.blogspot.com/
Yukarıda da bahsettiğimiz önemli esperantist Brezilya’lı Paulo Sergio Viana’nın blogu. Yazılar Portekizce+Esperanto’ca olarak yayınlanıyor. Bir çoğu da yukarıda bahsettiğimiz “Esperanta Retradio” blogunda ses kayıtları ile birlikte yayınlanıyor.

Blogo14Verkoj – Hejmo por verkistoj kaj legantoj
http://verkoj.com/
Bu blog dünyanın her tarafından genelde yazılarını yayınayamayan esperantist yazarların yazdıklarını toparlayı okuyuculara sunuyor.
** Daha fazla blog için 2 nolu kaynağa bakabilirsiniz…

__________
Kaynak:
[1]  https://teokajlibroj.wordpress.com/2018/01/16/legindaj-esperanto-blogoj/
[2]  https://esperantoreddit.wordpress.com/kompleta-listo-de-esperantaj-blogoj/

 

 

 

 

 

Ben KROKO!

Esperanto dilinde “krokodilo” timsah demek, “krokodili” ise bu ismin fiil formu ve anlamı da: “timsahlamak, timsah gibi davranmak” demek. Bu kelimenin Esperanto dilinde çok özel bir anlamı vardır: “doğru dürüst Esperanto öğrenmeye gayret etmeyip eksik yanlış şekilde konuşmak hatta zaman zaman kendi ana dilinde demek istediğinin anlamını söylemeye çalışmak”.

“Akuzativo” ise Esperato’da genel olarak ismin -i hali formu ve geçişli bir fiilin doğrudan nesnesini göstermeye yarayan, isimlerin sonuna gelen “-n” ekidir. Çoğu Esperantist akuzatife zor alışır halbuki ki bu ona yabancı olmaması lazım çünkü kendi ana dilinde de farkında olmadan bunu bolca kullanır. Mesela “kitab-ı okudum” cümlesinde nesne -i halindedir ama kişi Espranto’da “Mi legis la libro-n” diyeme.

Esperanto’da çoğul form “-j” eki ile oluşturulur. Yani “libro” kitap “libro-j” kitaplar demek. “Mi legis la libro-j-n” cümlesi “kitap-lar-ı okudum” anlamındadır ve hem çoğul hem akuzatif ekleri birlte var olduklarından bu tip cümleler kişiyi daha da zorlar.

Brezilya’dan Esperantist, şair ve yazar Maria Nazaré Laroca bu konuda bir şiir yazıp bestelemiş, sonra da bir gitarist arkadşının çaldığı bu besteyi okumuş ve video’ya kaydetmiş. Şarkının sözleri aşağıda Türkçe anlamları da hemen yanında:

Saluton, mi estas Kroko!
Ido de grandega esperanta familio!
Saluton, mi estas Kroko,
Kroko, Kroko, Kroko
krokodilo! 

Mi estas simpatia sed pigra, nestudema,
bedaŭrinde tro manĝema!
Ĉar mi ŝatas manĝi akuzativojn
kun verda salato el pluraloj!

Saluton, mi estas Kroko!

Bonvolu amikiĝi kun mi!

Merhaba, ben Kroko!
Çok büyük Esperanto ailesinin yavrusu!
Merhaba, ben Kroko!
Kroko, Kroko, Kroko
krokodilo! 

Sempatik’im ama tembel ve çalışmaya meyilli değilim,
ne yazık ki çok da yemeğe meyilliyim!
Çünkü akuzatifleri yemeği severim
çoğullardan yapılma yeşil bir salata ile birlikte.

Merhaba, ben Kroko!

Lütfen benimle arkadaş ol!

Video’u keyifle izleyin, altyazılarını siz de birlikte okumaya, anlamaya çalışın….

%d bloggers like this: